خُرّمیه (همان خرمدینیه): تفاوت بین نسخه‌ها

از دایره المعارف فرق اسلامی
پرش به: ناوبری، جستجو
سطر ۱۴: سطر ۱۴:
 
[[محمد کریم خراسانی]] در [[التنبیهات الجلیة فی کشف اسرار الباطنیة]]، این نام را به صورت [[حرمیه]] (به حاء مهمله) و از اسامی [[اسماعیلیه]] ضبط می کند. <ref> [[التنبیهات الجلیة فی کشف اسرار الباطنیة]]، [[محمد کریم خراسانی]]، ص241</ref>
 
[[محمد کریم خراسانی]] در [[التنبیهات الجلیة فی کشف اسرار الباطنیة]]، این نام را به صورت [[حرمیه]] (به حاء مهمله) و از اسامی [[اسماعیلیه]] ضبط می کند. <ref> [[التنبیهات الجلیة فی کشف اسرار الباطنیة]]، [[محمد کریم خراسانی]]، ص241</ref>
  
−
از اصل و نسب وی اطلاعی در دست نیست، گروهی وی را فرزندی نامشروع دانسته اند و برخی او را از نوادگان [[ابومسلم خراسانی]] معرفی کرده اند. این درحالی است که [[ابن ندیم]] در [[الفهرست ابن ندیم|الفهرست]] می نویسد: «جاویدان بن شهرک (یا سهرک) که رئیس [[جاویدانیه]] (از [[خرمیه]]) بود در راه برگشت از [[زنجان]]، در ده [[بلال آباد]]، در منزل مادر بابک اقامت می کند و در آن جا کاردانی بابک را پسندیده و وی را با اجازه مادرش همراه می برد. پس از زمانی جاویدان می میرد و همسر او که عاشق بابک شده بود، به پیروان جاویدان می گوید روح وی در بابک حلول کرده و او طی تشریفاتی جانشین جاویدان شده و به ازدواج همسر جاویدان درمی آید.
 
−
 
−
وی پس از رسیدن به زعامت خرّمیان، بر عبّاسیان شورید و بر قسمت مهمی از [[آذربایجان]] چیره شد. آغاز قیام بابک، در سال 201 هجری قمری بوده است، سال هایی که در اثر مرگ [[هارون الرشید]] (193هـ. ق) و نزاع های [[امین عباسی|امین]] و [[مأمون عباسی|مأمون]] بر سر خلافت و هم چنین قحطی گسترده، حکومت مرکزی عباسی اقتدار خویش را از دست داده بود. قیام بابک را علاوه بر قیامی مذهبی، دارای صبغه سیاسی و ملی نیز می دانند. [[مأمون عباسی|مأمون]] در طول سال های حکومت خود، لشگریان بسیاری را به جنگ [[بابکیه]] گسیل داشت که توفیقی در این امر نداشتند. لشگریان بابک پس از مرگ [[مأمون عباسی|مأمون]] در سال 218 هجری قمری، به مناطق مرکزی [[ایران]] نظیر [[اصفهان]] و [[ری]] حمله کردند، هرچند در این امر توفیق نیافتند. پس از [[مأمون عباسی|مأمون]]، [[معتصم عباسی]]، خیذر بن کاووس معروف به افشین را به جنگ [[خرمیه]] فرستاد. بابک در سال 220 هجری قمری از [[اردبیل]] عقب نشینی کرد و در سال 222 هجری قمری، در [[ارمنستان]] دستگیر شده و توسط افشین به [[سامرا]] فرستاده شد. وی در سال 223 هجری قمری کشته شده و بدنش به دار آویخته شد. برخی نام وی را «حسن» و بابک به (معنای پدر) را لقب وی در مبارزات ملی دانسته اند. <ref> [[دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]، ج11، ص23 / [[دانشنامه جهان اسلام]]، ج1، ص77</ref>
 
  
 
[[زین العابدین شیروانی]] در [[ریاض السیاحة]] می نویسد: «در [[طخارستان]] و [[توران]] و [[ترکستان]] و جبال [[بدخشان]] با زمره مزدکیان و خرمیان و الغوریان، مراسم مخالطت به جای آوردم. » <ref> [[ریاض السیاحة]]، [[زین العابدین شیروانی]]، ص132</ref>
 
[[زین العابدین شیروانی]] در [[ریاض السیاحة]] می نویسد: «در [[طخارستان]] و [[توران]] و [[ترکستان]] و جبال [[بدخشان]] با زمره مزدکیان و خرمیان و الغوریان، مراسم مخالطت به جای آوردم. » <ref> [[ریاض السیاحة]]، [[زین العابدین شیروانی]]، ص132</ref>

نسخهٔ ‏۱۹ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۲:۵۷

یا: خرّمدینیه.

ایشان پیروان بابک خرّمدین بوده اند.

این فرقه از زمره فرقه های اسلامی نیست اما پس از آن که در میان فرقه های اسلامی، فرقه هایی نظیر اِباحیه و اِباحتیه که قائل به اباحه و رفع تکلیف بودند، یافت شوند، نام خرمیه برای تخریب چنین فرقه هایی بر آن ها اطلاق گردیده است. [۱]

رک: ابومسلمیه، بابکیه (از غلاة).

ابن اثیر در اللباب فی تهذیب الانساب ؛ خُرَّمِی را به ضم خاء، تشدید راء مفتوحه و کسر میم ضبط کرده است. [۲]

عبدالقاهر بغدادی در الفرق بین الفرق این فرقه را خزمدینیه (به زاء منقوطه) ضبط کرده است. وی این فرقه را منشعب به دو فرقه بابکیه و مازیاریه دانسته است. [۳]

محمد کریم خراسانی در التنبیهات الجلیة فی کشف اسرار الباطنیة، این نام را به صورت حرمیه (به حاء مهمله) و از اسامی اسماعیلیه ضبط می کند. [۴]


زین العابدین شیروانی در ریاض السیاحة می نویسد: «در طخارستان و توران و ترکستان و جبال بدخشان با زمره مزدکیان و خرمیان و الغوریان، مراسم مخالطت به جای آوردم. » [۵]

محمد ملطی شافعی ضمن ذکر اصحاب تناسخ، عقیده آن ها و خرمیه را یکسان دانسته است. [۶]

احمد بن یحیی بن مرتضی این نام را بر باطنیه اطلاق کرده است. [۷]

پانویس

  1. ↑ احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، محمد مقدسی، ص44 / التبصیر فی الدین، شهفور اسفراینی، ص135 / تلبیس ابلیس، ابن جوزی، ص102 و 150 / التنبیه و الرد علی اهل الاهواء و البدع، ملطی، ص22 / خاندان نوبختی، عباس اقبال، ص254 / الفرق بین الفرق، عبدالقاهر بغدادی، ص285 / فرق الشیعة، حسن بن موسی نوبختی، ص36 و 47 / قواعد عقاید آل محمد فی الرد علی الباطنیة، محمد بن حسن دیلمی، ص34 / اللباب فی تهذیب الانساب، ابن اثیر، ج1، ص436 / المقالات و الفرق، سعد اشعری، ص64 / المنیة و الامل فی شرح الملل و النحل، احمد بن یحیی بن مرتضی، ص96
  2. ↑ اللباب فی تهذیب الانساب، ابن اثیر، ج1، ص436
  3. ↑ الفرق بین الفرق، عبدالقاهر بغدادی، ص285
  4. ↑ التنبیهات الجلیة فی کشف اسرار الباطنیة، محمد کریم خراسانی، ص241
  5. ↑ ریاض السیاحة، زین العابدین شیروانی، ص132
  6. ↑ التنبیه و الرد علی اهل الاهواء و البدع، محمد ملطی شافعی، ص22
  7. ↑ المنیة و الامل فی شرح الملل و النحل، احمد بن یحیی بن مرتضی، ص96