شاذلیه

از دایره المعارف فرق اسلامی
(تغییرمسیر از صوفیه شاذلیه)
پرش به: ناوبری، جستجو

از فرق مهم صوفیه.

لویی ماسینیون می نویسد: «این طریقه را ابومدین تلمسانی (م: 1197میلادی) و علی شاذلی تونسی (م: 1256میلادی) تأسیس کرده اند. » وی برای این فرقه فروع ذیل را معرفی می کند:

در مغرب: غازیه، حبیبیه، کرزازیه، ناصریه، شیخیه، سهیلیه، یوسفیه، زروقیه، زیانیه.

در مصر: بکریه، خواطریه، وفائیه، جوهریه، مکیه، هاشمیه، سمانیه، عفیفیه، قاسمیه، عروسیه، هندوشیه، قاووقجیه.

لویی ماسینیون می نویسد شاذلیه در استانبول، رومانی، سودان، الجزایر و کومور دارای فروعی می باشد. [۱]

این فرقه، که از آن، فرقه های بسیاری منشعب شده، منسوب به ابوعلی بن عبدالله شاذلی است. شاذلی (که گاه به فتح ذال و گاه به کسر ذال و در آفریقا به ضم ذال خوانده می شود) در نزدیکی سبته و در حوالی سال 593 هجری قمری متولد شد. وی از کودکی با ولع تمام مشغول به تحصیل گردید. و پس از آن که بیماری ای بر چشم هایش عارض شد به تصوف روی آورد. وی پس از آن در فاس نزد اصحاب جنید شاگردی کرده و پس از مدتی یک صوفی مراکشی به نام عبدالسلام بن مشیش او را به حوالی تونس فرستاد که آراء خود را در آن جا نشر دهد. شاذلی در این کار تحت فشار قرار گرفت و از ترس عامه به اسکندریه فرار کرد. در این ایام محبت مردم نسبت به او زیاد شد به نحوی که تا مردم دور خانه او را احاطه نمی کردند، از خانه بیرون نمی آمد. شاذلی چند مرتبه به حج رفت و در آخرین سفر به سال 656 هجری قمری در صحرای مصر وفات کرد. زندگانی او همانند زندگی یک سیاح بوده است.

شاذلی در ذکر گفتن برای رسیدن به مقام فناء فی الله کوشش می کرد و مریدانش را به زهد در دنیا و روآوری به خدا و سلوک راه تصوف، ترغیب کرده و آنان را تعلیم می داد. عقیده او توحید بود و مریدان اولیه اش خلوت و خانقاه و ذکر بلند و سایر امور شعبده بازی را نمی شناختند.

بیشتر شیوخ طریقت های صوفیه در شمال غربی آفریقا، بر طریقت او می باشند. از شاذلیه حدود پانزده طریقه و شعبه به وجود آمده است. همانند: وفائیه، عروسیه، جَزُولیه و هفونیه.

تألیفات او احزاب متعدده ای است که مشهورترین آن ها، حزب البحر است.

طریقه شاذلیه بر پنج اصل استوار است: 1. تقوای الهی در نهان و آشکار؛ 2. پیروی از سنت در گفتار و کردار؛ 3. روگرداندن از خلق در حال اقبال و ادبار؛ 4. رضای از خدا در کم و بسیار؛ 5. رجوع به خدا در حال خوشی و گرفتاری.

شیوخ شاذلیه، سنیان سرسختی هستند. ولی با این حال از ایرادات ابن تیمیه خلاصی نیافتند. پس از مرگ شاذلی، ابوالعباس مرسی خلیفه او در اسکندریه گردید. وی در سال 686 هجری قمری وفات یافت. در اسکندریه مساجدی به نام شاذلی و شاگردانش بنا شده و در آن جا جشن هایی در سالگرد تولد آنان برپا می شود.

در قرن سیزدهم هجری طریقه شاذلیه در اثر زحمات محمد بن محمد بن احمد