پیشاور - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Admin در ‏۱۴ دسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۲:۲۶

2015-12-14T12:26:09Z

Golestani: «پیشاور» را محافظت کرد ([ویرایش=فقط مدیران] (بی‌پایان) [انتقال=فقط مدیران] (بی‌پایان))

2015-01-07T15:52:46Z

«پیشاور» را محافظت کرد ([ویرایش=فقط مدیران] (بی‌پایان) [انتقال=فقط مدیران] (بی‌پایان))

Golestani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{coord|34|01|0|N|71|35|0|E|display=title}} {{جعبه شهر پاکستان |نام‌رسمی= پیشاور |عرض‌جغرافیایی...» ایجاد کرد

2015-01-07T15:52:12Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{coord|34|01|0|N|71|35|0|E|display=title}} {{جعبه شهر پاکستان |نام‌رسمی= پیشاور |عرض‌جغرافیایی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{coord|34|01|0|N|71|35|0|E|display=title}}
{{جعبه شهر پاکستان
|نام‌رسمی= پیشاور
|عرض‌جغرافیایی =34.0833
|طول‌جغرافیایی = 71.5728
|تصویر=
|اندازه‌تصویر= 250
|برچسب‌تصویر= کالج اسلامی پیشاور
|استان= مرزی شمال غربی
|شهرستان=
|نام‌محلی پشاور
|نام‌های‌قدیمی=
|سال‌شهرشدن=
|جمعیت =۲٬۹۵۵٬۲۵۴
|رشدجمعیت=
|تراکم‌جمعیت=
|زبان=پشتون، اردو ، بلوچی.
|مذهب=اسلام
|مساحت=۱۲۵۷ کیلومتر مربع
|ارتفاع=۲۸۸ متر
|میانگین‌دما=
|میانگین‌بارش‌سالانه=
|شمارروزهای‌یخبندان=
|شهردار=حاجی غلام‌علی
|ره‌آورد=
|پیش‌شماره=۰۹۱
|وب‌گاه=[http://www.ais-portal.com/AIS-page.php?DistId=20&DeptId=1&LangId=1&pageName= فرمانداری محلی]
|جمله‌خوشامد=
|پانویس=
}}
'''پیشاوُر''' (در [[زبان پشتو]]: پښور، در اردو: پشاور) پایتخت [[استان مرزی شمال غربی]] کشور [[پاکستان]] است.

شهر پیشاور در کناره [[گردنه خیبر|گردنه معروف خیبر]] قرار دارد و مرکز بازرگانی، سیاسی و فرهنگی مناطق مرزی و پشتون‌نشین پاکستان بشمار می‌آید.در کتیبه [[کعبه زرتشت]] [[شاپور یکم]] این شهر را جز قلمرو ایران می خواند.

شهر پیشاور با قدمتی طولانی و باستانی، حدود ۲۰ کیلومتر طول و ۱۰ کیلومتر عرض از جمله شهرهای مهم پاکستان می‌باشد. فاصله این شهر تا پایتخت ۱۷۰ کیلومتر می‌باشد. پیشاور به شهر گل‌ها نیز معروف است و در هر چهار فصل سرسبز و دارای گل‌های متنوع است. این شهر دردهانه ورودی [[دره خیبر]] که شاهراه قدیمی ارتباط آسیای میانه به شبه قاره هند است واقع شده‌است.<ref>[http://www.mfa.gov.ir/cms/cms/peshawar/fa/EconmicPart/BilatralRelations.html وزارت خارجه ایران]، بازدید: اوت ۲۰۰۹.</ref>

شهر پیشاور از دو بخش قدیمی و امروزی تشکیل شده‌است. بخش قدیمی آن که دارای ۲۰ دروازه و به سبک شهرهای پرجمعیت آسیای میانه ساخته شده خانه‌هایی از خشت با کوچه‌های تنگ و پرپیچ و خم دارد. بخش نوساز شهر که در واقع یک منطقهٔ نظامی است، دارای خانه‌هایی بزرگ و خیابان‌هایی منظم و پردرخت است و تأسیساتی متعلق به [[نیروی هوایی ارتش پاکستان]] در آن قرار دارد.<ref>دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، سرواژهٔ پیشاور.</ref>

جمعیت پیشاور از دو گروه عمدهٔ قومی پشتوها ــ که‌اکثریت جمعیت شهر را تشکیل می‌دهند ــ و پیشاوریها ــ که از مردمان بومی این منطقه هستند ــ تشکیل شده‌است. افزون بر این دو گروه قومی، اقوام تاجیک،هزاره و همچنین کولی‌ها نیز در
این شهر به سر می‌برند. بیشتر مردم این شهر به [[زبان پشتو]] سخن می‌گویند؛ در عین حال، زبان‌های [[فارسی]]، [[هندکو]]، [[پنجابی]] و [[اردو]] نیز در پیشاور گویشورانی دارد.<ref>دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، سرواژهٔ پیشاور.</ref>

فاصلهٔ پیشاور تا گذرگاه مرزی [[تورخم]] چهل و پنج کیلومتر و از شهرک مرزی تورخم تا کابل، دوصد و بیست و چهار کیلومتر است. روزانه صدها افغان و ده‌ها کارگر پاکستانی در بزرگراه پیشاور- کابل، رفت‌وآمد می‌کنند.<ref>سحر، عبدالحی، [http://www.jadidonline.com/story/15072009/frnk/peshawar_to_kabul از پیشاور تا کابل]، در: جدید آن‌لاین. بازدید: اوت ۲۰۰۹.</ref>

== پیشینه ==

نام پیشاور از زبان‌های ایرانی است و به قولی از نام [[شاپور یکم]] پادشاه ساسانی که بر این شهر دست یازید و امپراتوری کوشان را پیوست امپراتوری ساسانی کرد اقتباس شده باشداین نام در گویش شمال شرقی پشتو به گونه ''پَیخاوَر'' تلفظ می‌شود. در آغاز بنیادش در دوره [[کوشانی‌ها]] نام آن به گونه پوروشاپورا تلفظ می‌شد و از همان آغاز از کانون‌های مهم بازرگانی در [[جاده ابریشم]] و همچنین چهارراهی برای گذر فرهنگ [[شبه قاره هند]] به [[آسیای میانه]] بوده‌است.
پایتخت تابستانی پادشاهان کوشانی در «کاپیچی» (= کاپیسی یا بگرام) و کابل و پایتخت زمستانی آنان شهر پیشاور بوده‌است.<ref>[http://www.ariarman.com/Iran_Civilization_MiddleEast_Asia.htm پایگاه تاریخ و فرهنگ ایران]، بازدید: اوت ۲۰۰۹.</ref>

[[کانیشکا]]، پادشاه کوشانی، پیشاور را پایتخت خود قرار دارد و در این شهر نیایشگاهی همراه با تندیسی به طول ۱۵۰ فوت ساخت که در روزگار خود بنایی مهم بود.<ref>[http://www.kabulnath.de/Schankar%20Dara/Minare%20Chakari/Jaja%20Hossaini/Budisimus%20in%20Afghanistan.html بودیسم در افغانستان]، برگردان: یحیی حسینی.</ref>

دودمان پهلوها که نیرویشان به آن سوی مرزهای هند گسترش یافت و دولتی [[اشکانی–سکایی]] را به وجود آوردند در زمان پادشاهی به نام [[گندفر|گُندُفَر]] یعنی در نیمهٔ نخست قرن اول میلادی قلمرو خود را در آن سوی سند تا پنجاب و پیشاور وسعت دادند.<ref>زرین‌کوب، عبدالحسین، روزگاران ایران بهران: سخن، ۱۳۷۴، ج ۱، ص ۱۶۵</ref>
یک لوحِ سنگی نیز که نام گندفر بر روی آن حکاکی شده اخیراً در ویرانه‌های محله بوداییان در خارج از شهر پیشاور کشف شده‌است.<ref>تاریخ مسیحیت در افغانستان، در: [http://www.kalameh.com/Pages/ArticleDetails.aspx?ArticleId=1153 کلمه]، بازدید: اوت ۲۰۰۹.</ref>

منطقهٔ پیشاور از روزگاران باستان از زیستگاه‌های آریاییان بوده‌است. قوم ایرانی‌تبار پشتون، که امروزه در پیشاور در اکثریت هستند از هزارهٔ یکم پیش از میلاد از [[کوه‌های سلیمان]] در بلوچستان به این منطقه کوچیدند.

پیشاور از دیرباز مورد توجه و محل رفت‌وآمد پادشاهان ایران از جمله [[سلطان محمود]] و [[نادرشاه افشار]] برای ورود به شبه قاره بوده‌است.<ref>[http://www.mfa.gov.ir/cms/cms/peshawar/fa/EconmicPart/BilatralRelations.html وزارت خارجه ایران]، بازدید: اوت ۲۰۰۹.</ref>

شهر پیشاور در دوران غزنوی از نقاط ارتباطی مهم بود. در ۵۷۵ [[معزالدین محمدسام غوری|مُعزالدین محمدِسام غوری]] پیشاور را تسخیر کرد. کمتر از پنجاه سال بعد، [[چنگیزخان]] به پیشاور حمله برد و آنجا را ویران ساخت.<ref>[http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=2961 دانشنامهٔ جهان اسلام، سرواژهٔ پیشاور.]</ref>

پیشاور در ۱۱۶۰ به تصرف [[احمدشاه درانی|احمدشاه دُرّانی]] درآمد. در سدهٔ سیزدهم سیک‌های پنجاب آن را تسخیر کردند و در ۱۲۶۵/ ۱۸۴۹ به تصرف بریتانیا درآمد و تا تأسیس ایالت مرزی شمال غربی جزو [[پنجاب]] بود.<ref>[http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=2961 دانشنامهٔ جهان اسلام، سرواژهٔ پیشاور.]</ref>

== فرهنگ ==
[[پرونده:Coat of arms of Pakistan.svg|چپ|انگشتدان|260px|نشان شهر پیشاور]]
«باغ شاهی»، موزه، کلیسای کاتولیک و دانشگاه پیشاور از جمله مناطق دیدنی این شهر به شمار می‌رود.
کالج اسلامی پیشاور در سال ۱۹۱۳ میلادی ایجاد شد که در بعدها به [[دانشگاه پیشاور]] تحول یافت.<ref>[http://didgah.de/3-2009/9padidaii_Ariyanfar_Kopie(1).html دیدگاه]، بازدید: اوت ۲۰۰۹.</ref>

از بزرگان قدیم این شهر می‌توان به [[ادیب پیشاوری]] اشاره کرد.

امروزه پیشاور از مراکز انتشار کتاب به زبان فارسی در خارج از ایران و افغانستان است.<ref>[http://www.mibosearch.com/word.aspx?wName=%D9%BE%D9%8A%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1 دهخدا: پیشاور]</ref> تمرکز انتشارات کتب فارسی بیشتر در [[بازار قصه‌خوانی]] است و بیشتر توسط پشتون‌های شیعه صورت می‌گیرد.<ref>[http://www.jadidonline.com/story/12122008/dr/story_tellers جدید آنلاین]، بازدید: اوت ۲۰۰۹.</ref>

[[بازار قصه‌خوانی]] که از شلوغ‌ترین مناطق پیشاور است، محله‌های زیادی دارد و یکی از این محلات، شیعه‌نشین است.
در گذشته قصه‌خوان‌های حرفه‌ای در کاروان‌سراها و قهوه‌خانه‌های این محله از [[شاهنامه]] و حماسه هندی [[ماهابهاراتا]] داستان‌های شورانگیزی را روایت می‌کردند و در همین جا اخبار و شایعات شهر و کشور رد و بدل می‌شد.<ref>همان.</ref>
باشندگان این بازار عمدتاً بازرگانان و مشتریان پاکستانی و هندی و پشتون و مهاجران از افغانستان هستند که قهوه خانه‌ها، [[تیکه‌کباب|تیکه‌کبابی‌ها]] و [[چاپلی‌کباب|چاپلی‌کبابی‌ها]] و دکه‌های قدیمی خشکبار و غرفه‌های مدرن پوشاک و لوازم زندگی را پر کرده‌اند.<ref>همان.</ref>

== پناهندگان ==
پیشاور میزبان شمار فراوانی از پناهندگان افغانی است.

شهر پیشاور، با وجود نارسایی‌های زیادی که در سامانهٔ درمانی و خدمات بهداشتی خود دارد، هر ماه پذیرای شمار زیادی از بیماران افغان است.
پیشاور از سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۹ که ارتش شوروی پیشین در افغانستان حضور داشت، شاهد حضور نهادها و سازمان‌های نیکوکاری جهانی اعم از کشورهای اسلامی و غیر اسلامی بود که به این شهر رونق بخشید و بیش از ۷۰۰ [[سازمان مردم‌نهاد]] در بخش‌های گوناگون، از جمله تأسیس مراکز بهداشتی و کمک‌رسانی در آن فعالیت می‌کردند.<ref>سحر، عبدالحی، در جستجوی دوا و درمان: افغانها در پیشاور. در: [http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/story/2007/08/070802_s-as-afghan-health.shtml بی‌بی‌سی فارسی]، بازدید: اوت ۲۰۰۹.</ref>

بیمارستان رحمان که در منطقه حیات آباد پیشاور واقع است، در نزد افغان‌ها چه در داخل افغانستان و چه در پیشاور شهرت ویژه‌ای پیدا کرده‌است.<ref>همان.</ref>

== منابع ==
{{ویکی‌سفر}}
{{ویکی‌انبار-رده|Peshawar}}
<small>*ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۹ اکتبر ۲۰۰۶.
* [http://www.fallingrain.com/world/PK/3/Peshawar.html مختصات و ارتفاع]
{{پانویس}}
</small>

{{استان مرزی شمال غربی پاکستان}}
{{شهرهای اصلی پاکستان}}
{{استان‌های ساسانیان}}

{{پاکستان-خرد}}

[[رده:پیشاور]]
[[رده:ایستگاه‌های قطار در پاکستان]]
[[رده:مناطق مسکونی در خیبر پختونخواه]]
[[رده:شهرهای پاکستان]]
[[رده:شهرهای راه ابریشم]]
[[رده:مراکز تقسیمات کشوری پاکستان]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 '''پیشاوُر''' (در [[زبان پشتو]]: پښور، در اردو: پشاور) پایتخت [[استان مرزی شمال غربی]] کشور [[پاکستان]] است.
@@ سطر ۶۰: / سطر ۳۰: @@
 پیشاور در ۱۱۶۰ به تصرف [[احمدشاه درانی|احمدشاه دُرّانی]] درآمد. در سدهٔ سیزدهم سیک‌های پنجاب آن را تسخیر کردند و در ۱۲۶۵/ ۱۸۴۹ به تصرف بریتانیا درآمد و تا تأسیس ایالت مرزی شمال غربی جزو [[پنجاب]] بود.<ref>[http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=2961 دانشنامهٔ جهان اسلام، سرواژهٔ پیشاور.]</ref>
 == منابع ==
 {{ویکی‌سفر}}
@@ سطر ۸۹: / سطر ۳۷: @@
 {{پانویس}}
 </small>
 [[رده:پیشاور]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۵:۵۲
(بدون تفاوت)