نقده - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Admin در ‏۶ دسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۲:۵۱

2015-12-06T12:51:56Z

Mohamad ir22: «نقده» را محافظت کرد ([ویرایش=فقط مدیران] (بی‌پایان) [انتقال=فقط مدیران] (بی‌پایان))

2015-01-07T16:18:21Z

«نقده» را محافظت کرد ([ویرایش=فقط مدیران] (بی‌پایان) [انتقال=فقط مدیران] (بی‌پایان))

Mohamad ir22: صفحه‌ای تازه حاوی «{{دیگر کاربردها}} {{جعبه شهر ایران |نام‌رسمی=نقده |روی‌نقشه=آری |عرض‌جغرافیای...» ایجاد کرد

2015-01-07T16:18:08Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{دیگر کاربردها}} {{جعبه شهر ایران |نام‌رسمی=نقده |روی‌نقشه=آری |عرض‌جغرافیای...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{دیگر کاربردها}}
{{جعبه شهر ایران
|نام‌رسمی=نقده
|روی‌نقشه=آری
|عرض‌جغرافیایی=۳۶٫۹۵۶۴
|طول‌جغرافیایی=۴۵٫۳۸۸۱
|تصویر=
|اندازه‌تصویر=250
|برچسب‌تصویر=
|استان=آذربایجان غربی
|شهرستان=نقده
|بخش=[[بخش مرکزی شهرستان نقده|مرکزی]]
|دهستان=
|نام‌محلی= سولدوز
|نام‌های‌دیگر=
|نام‌های‌قدیمی= سولدوز<ref name="Farmandari1"/>
|سال‌شهرشدن=
|جمعیت=۷۵،۵۵۰ نفر در سال ۱۳۹۰<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰ | ناشر =معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران) |تاریخ =۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲ |تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲}}</ref>
|رشدجمعیت=
|تراکم‌جمعیت=
|زبان= [[زبان ترکی آذربایجانی|ترکی آذربایجانی]] و [[زبان کردی|کردی]]<ref>McDowall, David. 1996. A modern history of the Kurds. London: I.B. Tauris, p.269</ref>
|مذهب= [[شیعه]] و [[سنی]]<ref name="Jalayi"/>
|مساحت=
|ارتفاع=۱۲۹۹ متر<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IR/2/Naqadeh.html مختصات و ارتفاع]</ref>
|میانگین‌دما=
|میانگین‌بارش‌سالانه=
|شمارروزهای‌یخبندان=
|شهردار=مختار فتحی پور
|ره‌آورد=
|پیش‌شماره=۰4435
<ref>[http://www.rismoon.com/citycode-2-fa.html?tab=118 پیش‌شماره]</ref>
|وب‌گاه=[http://www.nagadeh-ag.ir فرمانداری نقده]
|جمله‌خوشامد=
|پانویس=
}}

'''نَقَده''' یکی از شهرهای جنوبی [[استان آذربایجان غربی]] و مرکز [[شهرستان نقده]] است. این شهر در ۹۵ کیلومتری جنوب‌شرق [[ارومیه]] واقع شده‌است.<ref>اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه گیتاشناسی، ۱۳۸۳.</ref> تا سال ۱۳۴۶ شمسی شهر و شهرستان نقده با نام سلدوز شناخته می‌شد که در این سال طی مصوبه‌ای نام این شهر و شهرستان به نقده تغییر یافت<ref>آذربایجان غربی در آینه تقسیمات کشوری جمهوری اسلامی ایران - محمد رضا قلی زاد - با همکاری استانداری آذربایجان غربی - انتشارات حسام الدین چلبی - 1391 - صفحه 31</ref>

ظرف [[شراب]] متعلق به حدود ۴٬۵۰۰ سال پیش از میلاد در تپه [[حاجی فیروز]] نقده به عنوان نخستین وسیله شراب سازی موجود در [[دوران نوسنگی]] کشف گردید.<ref>[http://www.iranicaonline.org/pages/chronology-1 CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1] ''iranicaonline.org''</ref>

== وجه تسمیه ==
مینورسکی در دائرةالمعارف اسلامی زیر کلمه سولدوز آورده که ناحیه سولدوز را غازان خان در سال ۷۰۳ ه. ق به امیر چوپان سولدوز داده است و بر این اساس به نظر وجه تسمیه سولدوز از نام امیرچوپان سولدوز گرفته شده است.<ref>فرهنگ عامه ایل قره پاپاق - یوسف قهرمانپور - یاز - 1385 صفحه 44</ref>

وجه تسمیه‌های مختلف نگاشته‌شده برای نقده:<ref name="Farmandari1">{{یادکرد وب|عنوان=مشخصات شهرستان|ناشر=وب‌گاه فرمانداری نقده|نشانی=http://www.nagadeh-ag.ir/tabid/1375/Default.aspx?PageContentID=244|تاریخ بازدید=۲۱ آگوست ۲۰۱۲}}</ref>
* '''نغده:''' از زیورآلات زنان [[قره‌پاپاق]].
* '''نغادای:''' نام حاکم [[مغول]] منطقه.
* '''نقی‌ده:''' آبادی نقی (نقی‌خان بوزچلو: مالک اصلی شهر در دوران [[قاجاریان|قاجار]] و [[پهلوی]]).
* '''سولدوز:''' نام حاکم [[مغول]] منطقه.
* '''سولی‌دوز:''' این اصطلاح در [[زبان ترکی آذربایجانی]] به دشت‌های هموار و پرآب اطلاق می‌شود..<ref>[http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/sulduz-SIM_7169?s.num=1&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&s.q=sulduz دانشنامه اسلام]</ref>

== تاریخ معاصر ==
{{جانبداری}}
پنجاه روز پس از [[انقلاب اسلامی]]، [[حزب دموکرات کردستان]] در نخستین اقدام گسترده‌اش با بسیج قوایی ۱۷ هزار نفره از سراسر کردستان، زیر عنوان افتتاح دفتر حزب در نقده، تظاهراتی مسلحانه را در این شهر حساس قومی به راه انداخت که عصر همان روز تبدیل به جنگ شهری و قومی شد. نزدیک به دویست نفر از مردم در نقده کشته شدند. حزب با این عمل درصدد بود تا آذربایجانی‌های نقده یا شهر را ترک کنند و یا ترسانده شوند تا پس از تسلیم شهر، حزب تکلیف سه پادگان کلیدی و خلع سلاح نشدۀ [[پیرانشهر]]، [[پسوه]] و [[جلدیان]] را مشخص کند. حزب به هدف خود نرسید؛ ولی منجر به آغاز جنگ و ناامنی‌های پرشمار قومی در شمال غرب کشور ( حوزۀ مشترک سکونت آذربایجانی‌ها و کردها در آذربایجان غربی) شد. آثار روانی این جنگ هنوز باقی است. [[غلامرضا حسنی]] در زمان جنگ نقده با بسیج آذربایجانی‌ها به کمک مردم نقده رفت.<ref name="Jalayi" />

== مردم ==
{{اصلی|مردم آذری|مردم کرد|آشوری‌ها|یهودیان آذربایجان}}
دشت نقده در طول تاریخ محل زندگی اقوام مختلف از جمله [[آشوری‌ها]]،[[مردم کرد|کردها]]،[[مانناییان|مانناها]]،[[مردمان ترک|ترک‌ها]] بوده است. در زمان حکومت [[فتحعلی‌شاه قاجار]] و در سال ۱۲۴۵ هجری، ایل [[قره‌پاپاق]] از منطقهٔ [[قفقاز]] به این منطقه مهاجرت کرده، ساکن دشت نقده شده و به [[کشاورزی]] و [[دامداری]] در این منطقهٔ حاصل‌خیز مشغول شده‌است.<ref name="Farmandari3">{{یادکرد وب|عنوان=تاریخچهٔ شهرستان|ناشر=وب‌گاه فرمانداری نقده|نشانی=http://www.nagadeh-ag.ir/tabid/1375/Default.aspx?PageContentID=243|تاریخ بازدید=۲۱ آگوست ۲۰۱۲}}</ref>

پیش از ورود ایل قره‌پاپاق، ترک‌های [[افشار]] بر نقده مالکیت داشتند که پس از واگذاری این منطقه به آن‌ها، دشت نقده را ترک کرده و به ارومیه رفتند. حاکم این منطقه در دورهٔ حاکمیت ترک‌های افشار، عبدالصمدخان عبدالملکی ایمانلوی افشار بوده‌است.<ref>تاریخ افشار؛ میرزا رشیدالدیبالشعرا؛ استانداری آذربایجان غربی؛ ۱۳۴۶ خورشیدی؛ صفحهٔ ۴۰۹.</ref>

تا قبل از نسل کشی آشوریان و در حدود سال های 1915 تا 1917 ،۵۹۸ آشوری در مجموع ۱۰۸ خانوار در نقده زندگی می کردند.<ref>[http://books.google.com/books?id=Xo_iYXOR0EAC&pg=PA233&dq=Sulduz+assyrian&hl=en&sa=X&ei=T79XVN7NEovgap_QglA&ved=0CCUQ6AEwAQ#v=onepage&q=Sulduz%20assyrian&f=false Familiar Faces in Unfamiliar Places]</ref>در سال ۱۸۸۱ نقده ۶۰ خانوار یهودی داشت که حدودا ۳۶۰ نفر می‌شدن.تا سال ۱۹۰۱ جمعیت آنان به ۸۰۰ تن افزایش پیدا کرد که بعدها همه آنان به اسرائیل مهاجرت کردند.<ref>[http://books.google.ca/books?id=XYlGS3s3zTQC&pg=PA283#v=onepage&q=Naqadeh&f=false The Jews of Iran in the Nineteenth Century]</ref>براساس یک طرح آمارگیری که در دههٔ ۱۳۵۰ خورشیدی در نقده صورت گرفت، از مجموع جمعیت آن زمان شهر، ۱۲٬۰۰۰ نفر را [[مردمان آذربایجانی|ترک‌های آذربایجانی]] [[شیعه]] و ۸٬۰۰۰ نفر را [[مردم کرد|کردهای]] [[سنی]] تشکیل می‌دادند.<ref name="Jalayi">جلایی‌پور، حمیدرضا، دولت پنهان، بررسی جامعه‌شناختی عوامل تهدیدکننده جنبش اصلاحات (۱۳۷۹ ـ ۱۳۷۸)، تهران: نشر طرح نو: ۱۳۸۳، ص۲۲۸.</ref>

== منابع ==

{{پانویس}}
{{استان آذربایجان غربی}}

[[رده:نقده|*]]
[[رده:شهرستان نقده]]
[[رده:شهرستان‌های استان آذربایجان غربی|نقده]]
[[رده:مناطق مسکونی در شهرستان نقده]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 '''نَقَده''' یکی از شهرهای جنوبی [[استان آذربایجان غربی]] و مرکز [[شهرستان نقده]] است. این شهر در ۹۵ کیلومتری جنوب‌شرق [[ارومیه]] واقع شده‌است.<ref>اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه گیتاشناسی، ۱۳۸۳.</ref> تا سال ۱۳۴۶ شمسی شهر و شهرستان نقده با نام سلدوز شناخته می‌شد که در این سال طی مصوبه‌ای نام این شهر و شهرستان به نقده تغییر یافت<ref>آذربایجان غربی در آینه تقسیمات کشوری جمهوری اسلامی ایران - محمد رضا قلی زاد - با همکاری استانداری آذربایجان غربی - انتشارات حسام الدین چلبی - 1391 - صفحه 31</ref>
@@ سطر ۴۹: / سطر ۱۴: @@
 * '''سولی‌دوز:''' این اصطلاح در [[زبان ترکی آذربایجانی]] به دشت‌های هموار و پرآب اطلاق می‌شود..<ref>[http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/sulduz-SIM_7169?s.num=1&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&s.q=sulduz دانشنامه اسلام]</ref>
 == مردم ==
 دشت نقده در طول تاریخ محل زندگی اقوام مختلف از جمله [[آشوری‌ها]]،[[مردم کرد|کردها]]،[[مانناییان|مانناها]]،[[مردمان ترک|ترک‌ها]] بوده است. در زمان حکومت [[فتحعلی‌شاه قاجار]] و در سال ۱۲۴۵ هجری، ایل [[قره‌پاپاق]] از منطقهٔ [[قفقاز]] به این منطقه مهاجرت کرده، ساکن دشت نقده شده و به [[کشاورزی]] و [[دامداری]] در این منطقهٔ حاصل‌خیز مشغول شده‌است.<ref name="Farmandari3">{{یادکرد وب|عنوان=تاریخچهٔ شهرستان|ناشر=وب‌گاه فرمانداری نقده|نشانی=http://www.nagadeh-ag.ir/tabid/1375/Default.aspx?PageContentID=243|تاریخ بازدید=۲۱ آگوست ۲۰۱۲}}</ref>
 پیش از ورود ایل قره‌پاپاق، ترک‌های [[افشار]] بر نقده مالکیت داشتند که پس از واگذاری این منطقه به آن‌ها، دشت نقده را ترک کرده و به ارومیه رفتند. حاکم این منطقه در دورهٔ حاکمیت ترک‌های افشار، عبدالصمدخان عبدالملکی ایمانلوی افشار بوده‌است.<ref>تاریخ افشار؛ میرزا رشیدالدیبالشعرا؛ استانداری آذربایجان غربی؛ ۱۳۴۶ خورشیدی؛ صفحهٔ ۴۰۹.</ref>
-تا قبل از نسل کشی آشوریان و در حدود سال های 1915 تا 1917 ،۵۹۸ آشوری در مجموع ۱۰۸ خانوار در نقده زندگی می کردند.<ref>[http://books.google.com/books?id=Xo_iYXOR0EAC&pg=PA233&dq=Sulduz+assyrian&hl=en&sa=X&ei=T79XVN7NEovgap_QglA&ved=0CCUQ6AEwAQ#v=onepage&q=Sulduz%20assyrian&f=false Familiar Faces in Unfamiliar Places]</ref>در سال ۱۸۸۱ نقده ۶۰ خانوار یهودی داشت که حدودا ۳۶۰ نفر می‌شدن.تا سال ۱۹۰۱ جمعیت آنان به ۸۰۰ تن افزایش پیدا کرد که بعدها همه آنان به اسرائیل مهاجرت کردند.<ref>[http://books.google.ca/books?id=XYlGS3s3zTQC&pg=PA283#v=onepage&q=Naqadeh&f=false The Jews of Iran in the Nineteenth Century]</ref>براساس یک طرح آمارگیری که در دههٔ ۱۳۵۰ خورشیدی در نقده صورت گرفت، از مجموع جمعیت آن زمان شهر، ۱۲٬۰۰۰ نفر را [[مردمان آذربایجانی|ترک‌های آذربایجانی]] [[شیعه]] و ۸٬۰۰۰ نفر را [[مردم کرد|کردهای]] [[سنی]] تشکیل می‌دادند.<ref name="Jalayi">جلایی‌پور، حمیدرضا، دولت پنهان، بررسی جامعه‌شناختی عوامل تهدیدکننده جنبش اصلاحات (۱۳۷۹ ـ ۱۳۷۸)، تهران: نشر طرح نو: ۱۳۸۳، ص۲۲۸.</ref>
+تا قبل از نسل کشی آشوریان و در حدود سال های 1915 تا 1917 ،۵۹۸ آشوری در مجموع ۱۰۸ خانوار در نقده زندگی می کردند.<ref>[http://books.google.com/books?id=Xo_iYXOR0EAC&pg=PA233&dq=Sulduz+assyrian&hl=en&sa=X&ei=T79XVN7NEovgap_QglA&ved=0CCUQ6AEwAQ#v=onepage&q=Sulduz%20assyrian&f=false Familiar Faces in Unfamiliar Places]</ref>در سال ۱۸۸۱ نقده ۶۰ خانوار یهودی داشت که حدودا ۳۶۰ نفر می‌شدن.تا سال ۱۹۰۱ جمعیت آنان به ۸۰۰ تن افزایش پیدا کرد.<ref>[http://books.google.ca/books?id=XYlGS3s3zTQC&pg=PA283#v=onepage&q=Naqadeh&f=false The Jews of Iran in the Nineteenth Century]</ref>براساس یک طرح آمارگیری که در دههٔ ۱۳۵۰ خورشیدی در نقده صورت گرفت، از مجموع جمعیت آن زمان شهر، ۱۲٬۰۰۰ نفر را [[مردمان آذربایجانی|ترک‌های آذربایجانی]] [[شیعه]] و ۸٬۰۰۰ نفر را [[مردم کرد|کردهای]] [[سنی]] تشکیل می‌دادند.<ref name="Jalayi">جلایی‌پور، حمیدرضا، دولت پنهان، بررسی جامعه‌شناختی عوامل تهدیدکننده جنبش اصلاحات (۱۳۷۹ ـ ۱۳۷۸)، تهران: نشر طرح نو: ۱۳۸۳، ص۲۲۸.</ref>
 == منابع ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۱۸
(بدون تفاوت)