http://www.wikiferaq.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87_%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D9%84ناحیه جبال - تاریخچهٔ ویرایشها2026-05-27T20:50:04Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.24.1http://www.wikiferaq.org/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87_%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D9%84&diff=688&oldid=prevMohamad ir22: Mohamad ir22 صفحهٔ ناحیه جبال (عراقی عجم): را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به ناحیه جبال منتقل کرد2015-01-07T19:45:10Z<p>Mohamad ir22 صفحهٔ <a href="/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87_%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D9%84_(%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%B9%D8%AC%D9%85):&action=edit&redlink=1" class="new" title="ناحیه جبال (عراقی عجم): (صفحه وجود ندارد)">ناحیه جبال (عراقی عجم):</a> را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به <a href="/index.php/%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87_%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D9%84" title="ناحیه جبال">ناحیه جبال</a> منتقل کرد</p>
<table class='diff diff-contentalign-right'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">نسخهٔ ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۹:۴۵</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Mohamad ir22http://www.wikiferaq.org/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87_%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D9%84&diff=421&oldid=prevMohamad ir22: «ناحیه جبال (عراقی عجم):» را محافظت کرد ([ویرایش=فقط مدیران] (بیپایان) [انتقال=فقط مدیران] (بیپایان))2015-01-07T11:46:13Z<p>«<a href="/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87_%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D9%84_(%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%B9%D8%AC%D9%85):&action=edit&redlink=1" class="new" title="ناحیه جبال (عراقی عجم): (صفحه وجود ندارد)">ناحیه جبال (عراقی عجم):</a>» را محافظت کرد ([ویرایش=فقط مدیران] (بیپایان) [انتقال=فقط مدیران] (بیپایان))</p>
<table class='diff diff-contentalign-right'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">نسخهٔ ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۴۶</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Mohamad ir22http://www.wikiferaq.org/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87_%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D9%84&diff=420&oldid=prevMohamad ir22: صفحهای تازه حاوی «پرونده:Iran provinces in Abbasid Caliphate.jpg|بندانگشتی|450px|چپ|موقعیت جبال در نقشه ایران در ع...» ایجاد کرد2015-01-07T11:45:52Z<p>صفحهای تازه حاوی «پرونده:Iran provinces in Abbasid Caliphate.jpg|بندانگشتی|450px|چپ|موقعیت جبال در نقشه ایران در ع...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:Iran provinces in Abbasid Caliphate.jpg|بندانگشتی|450px|چپ|موقعیت جبال در نقشه ایران در عصر خلفای عباسی برگرفته از کتاب [[جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی]]]]<br />
[[پرونده:Lagekarte Dschibal.jpg|250px|farme|بندانگشتی|چپ|ناحیه جبال یا عراق عجم (نارنجی)]]<br />
جبال جمع عربی لغت جبل (کوهستان یا تپه) نامی که عرب ها به منطقه ای که قبلاً ماه ([[سرزمین ماد]]) که به آن [[عراق عجم]] هم گفته می شود که از [[عراق عرب]] - در جنوب بین النهرین - تمایز داده شود<ref name="IOEDJIBAL">{{cite book | last =Lockhart| first =L | author-link = | year = 1991 | title =[[دانشنامه اسلام|Encyclopaedia of Islam]] | edition = 2nd | chapter = DJIBĀL | place = Leiden | publisher = E. J. Brill | volume =vol.۲ | pages = 534 | isbn = 90-04-07026-5 | ref =}}</ref><br />
<br />
دلیل این نام گذاری، کوهستان های آن - جز در ناحیه شمال شرقی اش - است . جبال از شرق به صحرای بزرگ خراسان، از جنوب خوزستان، از جنوب شرق استان فارس، از جنوب غرب عراق عرب، در شمال غرب آذربایجان و در شمال هم رشته کوه های البرز محدود شده است . مرز های جبال به خوبی مشخص نشده و به طور مکرر تغییر می کرده است <ref name="IOEDJIBAL"/> <br />
<br />
بر طبق [[اصطخری]] (۲۰۳ ه.ق) و [[ابن حوقل]] (۲۶۷ ه.ق) معدن های آنتیمونی (سنگ سرمه) در اصفهان وجود داشته است<ref name="IOEDJIBAL"/> <br />
<br />
در سدههای نخست پس از اسلام و دوران حکومت [[اموی]] و [[عباسی]]، به منطقه کوهستانی غرب [[ایران]] '''جبال''' (به معنای ''کوهها'' یا ''رشتهکوه'') میگفتند. این ناحیه بین دو ناحیه [[عراق عرب]] (عراق کنونی) و [[عراق عجم]] (اصفهان و ری) قرار داشت.<ref> Janine et Dominique Sourdel, ''Dictionnaire historique de l'islam'', Éd. PUF, ISBN 978-2-13-054536-1, article ''Jibâl'', pp. ۴۳۵-۴۳۶</ref> <br />
<br />
سعید نفیسی، جبال را مابین بغداد، فارس، کرمان، خراسان، آذربایجان، خوزستان، طبرستان می داند و آن را شامل ناحیه همدان، ری، نهاوند، سمنان، دامغان، قزوین، کاشان و قم و اصفهان و اراک می داند<ref>نفیسی، سعید، ص 30</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|اندازه=کوچک|چپچین=بله}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
* نفیسی، سعید، بابک خرمدین، دلاور آذربایجان، به اهتمام عبدالکریم جریزه دار، انتشارات اساطیر، تهران ، ISBN:۹۶۴-۳۳۱-۳۲۸-x<br />
{{چپچین}}<br />
* {{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی =Bosworth | نام =C. Edmund | پیوند نویسنده =کلیفورد ادموند باسورث | مقاله =JEBĀL | دانشنامه =[[Encyclopædia Iranica]] | جلد= | سال = | ناشر =Bibliotheca Persica Press | مکان =New York | شابک = | صفحه = | نشانی =http://www.iranicaonline.org/articles/jebal | تاریخ بازبینی = | نشانی بایگانی = |تاریخ بایگانی = | زبان =en}}<br />
{{پایان چپچین}}<br />
<br />
[[رده:تاریخ ایران]]<br />
[[رده:تاریخ خاورمیانه]]<br />
[[رده:تاریخ کردستان]]<br />
[[رده:جغرافیای تاریخی ایران]]<br />
[[رده:زیربخشهای خلافت عباسیان]]<br />
[[رده:سرزمینهای ایران باستان]]<br />
[[رده:سرزمینهای کهن شرق]]</div>Mohamad ir22