مشبّهه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Admin در ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۲۳

2019-07-30T10:23:08Z

نمایش تغییرات

Admin در ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۰۰

2019-07-30T10:00:52Z

نمایش تغییرات

Admin در ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۹:۲۹

2019-07-30T09:29:22Z

Ma.zarifiyan: «مشبّهه» را محافظت کرد ([ویرایش=فقط مدیران] (بی‌پایان) [انتقال=فقط مدیران] (بی‌پایان)) [آبشاری]

2015-05-31T10:55:40Z

«مشبّهه» را محافظت کرد ([ویرایش=فقط مدیران] (بی‌پایان) [انتقال=فقط مدیران] (بی‌پایان)) [آبشاری]

Ma.zarifiyan در ‏۳۱ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۵۵

2015-05-31T10:55:27Z

Ma.zarifiyan: صفحه‌ای تازه حاوی « نام عموم فرقی که خدا را به مخلوق، تشبیه می کنند. (چه از اهل سنت باشند و چه از...» ایجاد کرد

2015-05-31T10:54:40Z

صفحه‌ای تازه حاوی « نام عموم فرقی که خدا را به مخلوق، تشبیه می کنند. (چه از اهل سنت باشند و چه از...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-نام عموم فرقی که خدا را به مخلوق، تشبیه می کنند. (چه از [[اهل سنت]] باشند و چه از [[شیعه]] و چه از غلاة<ref> [[اعتقادات فِرَق المسلمین و المشرکین]]، [[فخر رازی]]، ص81 / [[بیان الادیان]]، [[ابوالقاسم بلخی]]، ص86 / [[تبصرة العوام]]، [[مرتضی رازی]]، ص119 / [[التبصیر فی الدین]]، [[شهفور اسفراینی]]، ص119 / [[تلبیس ابلیس]]، [[ابن جوزی]]، ص41 / [[خاندان نوبختی]]، [[عباس اقبال]]، ص86 / [[الفرق الاسلامیة]]، [[محمود بشبیشی]]، ص57 / [[مفاتیح العلوم]]، [[محمد بن احمد خوارزمی]]، ص47 / [[الملل و النحل]]، [[محمد شهرستانی]]، ج1، ص56 / [[المواعظ و الاعتبار بذکر الخطط و الآثار]]، [[احمد بن علی مقریزی]]، ج2، ص348 / [[نفائس الفنون فی عرایس العیون]]، [[شمس الدین محمد آملی]]، ج2، ص273 / [[هفتاد و سه ملت]]، ص38</ref>
+نام عموم فرقی که خدا را به مخلوق، تشبیه می کنند. (چه از [[اهل سنت]] باشند و چه از [[شیعه]] و چه از [[غلاة (غلات، غلاة)|غلاة]]<ref> [[اعتقادات فِرَق المسلمین و المشرکین]]، [[فخر رازی]]، ص81 / [[بیان الادیان]]، [[ابوالقاسم بلخی]]، ص86 / [[تبصرة العوام]]، [[مرتضی رازی]]، ص119 / [[التبصیر فی الدین]]، [[شهفور اسفراینی]]، ص119 / [[تلبیس ابلیس]]، [[ابن جوزی]]، ص41 / [[خاندان نوبختی]]، [[عباس اقبال]]، ص86 / [[الفرق الاسلامیة]]، [[محمود بشبیشی]]، ص57 / [[مفاتیح العلوم]]، [[محمد بن احمد خوارزمی]]، ص47 / [[الملل و النحل]]، [[محمد شهرستانی]]، ج1، ص56 / [[المواعظ و الاعتبار بذکر الخطط و الآثار]]، [[احمد بن علی مقریزی]]، ج2، ص348 / [[نفائس الفنون فی عرایس العیون]]، [[شمس الدین محمد آملی]]، ج2، ص273 / [[هفتاد و سه ملت]]، ص38</ref>
-یقیناً می توان تمام [[اهل حدیث]] که از [[اهل سنت]] بوده اند، را از زمره [[مشبّهه]] به حساب آورد. چرا که ایشان به روایاتی که درباره صفات الهی وارد شده، معتقد بوده اند. روایاتی از قبیل: «قلب المؤمن بین اصبعین من اصابع الرحمن» و این که «خدا پای خود را در آتش می گذارد» و اشباه و نظایر این احادیث که در احادیث [[اهل سنت]] و در صحاح ایشان فراوان است. فرقه هایی نظیر [[مقاتلیه]]، [[حنابله]] (که روشن ترین مصداق [[اهل حدیث]] و سنت می باشند) و [[سالمیه]] تماماً به این روایات پای بند بوده اند، ضمن این که [[کرامیه]] پای از این فراتر نهاده اند و لذا باید آن ها را از [[مجسّمه]] به شمار آورد. البته باید توجه داشت که در میان تمام [[اهل سنت]] تنها [[ابن تیمیه]] این شجاعت را دارد که صریحاً بگوید: «ما اجماعی نداریم که خدا جسم نیست». درحالی که برخلاف او، دیگران صراحتاً خود را از [[مشبّهه]] به حساب نیاورده و نام خود را [[صِفاتیه]] نهاده اند و تمام کسانی که منکر چنین روایاتی بوده اند، را [[معطّله]] (قائل به تعطیل صفات خدا) نامیده اند.
+یقیناً می توان تمام [[اهل حدیث (اصحاب حدیث)|اهل حدیث]] که از اهل سنت بوده اند، را از زمره مشبّهه به حساب آورد. چرا که ایشان به روایاتی که درباره صفات الهی وارد شده، معتقد بوده اند. روایاتی از قبیل: «قلب المؤمن بین اصبعین من اصابع الرحمن» و این که «خدا پای خود را در آتش می گذارد» و اشباه و نظایر این احادیث که در احادیث اهل سنت و در صحاح ایشان فراوان است. فرقه هایی نظیر [[مقاتلیه]]، [[حنابله]] (که روشن ترین مصداق اهل حدیث و سنت می باشند) و [[سالمیه (مذهبی در بصره منسوب به محمد بن سالم)|سالمیه]] تماماً به این روایات پای بند بوده اند، ضمن این که [[کرّامیه (از فرق مشبّهه و مرجئه اهل سنت)|کرّامیه]] پای از این فراتر نهاده اند و لذا باید آن ها را از [[مجسّمه]] به شمار آورد. البته باید توجه داشت که در میان تمام اهل سنت تنها [[ابن تیمیه]] این شجاعت را دارد که صریحاً بگوید: «ما اجماعی نداریم که خدا جسم نیست». درحالی که برخلاف او، دیگران صراحتاً خود را از مشبّهه به حساب نیاورده و نام خود را [[صِفاتیه]] نهاده اند و تمام کسانی که منکر چنین روایاتی بوده اند، را [[معطّله (اهل تعطیل)|معطّله]] (قائل به تعطیل صفات خدا) نامیده اند.
-نکته ای که در این میان جالب توجه است، آن است که در کتاب های ملل و نحل و کتاب های دیگر [[اهل سنت]]، عقیده تشبیه به [[شیعه]] و فرقه های آن نسبت داده شده است. <ref> [[اعتقادات فِرَق المسلمین و المشرکین]]، [[فخر رازی]]، ص81</ref> مؤلفین این گونه کتاب ها، عقیده اهل بیت علیهم السلام و اکثریت [[شیعه امامیه]] را نادیده گرفته اند، و این درحالی است که ائمه شیعه علیهم السلام صراحتاً قائل به تنزیه می بوده اند و اقوال آنان نیز در دسترس شیعیان بوده و شیعیان نیز خود را پیرو آنان می دانستند.
+نکته ای که در این میان جالب توجه است، آن است که در کتاب های ملل و نحل و کتاب های دیگر اهل سنت، عقیده تشبیه به شیعه و فرقه های آن نسبت داده شده است. <ref> [[اعتقادات فِرَق المسلمین و المشرکین]]، [[فخر رازی]]، ص81</ref> مؤلفین این گونه کتاب ها، عقیده اهل بیت (علیهم السلام) و اکثریت [[شیعه امامیه]] را نادیده گرفته اند، و این درحالی است که ائمه شیعه (علیهم السلام) صراحتاً قائل به تنزیه می بوده اند و اقوال آنان نیز در دسترس شیعیان بوده و شیعیان نیز خود را پیرو آنان می دانستند.
-در این باره می توان به کتاب [[المواعظ و الاعتبار بذکر الخطط و الآثار]] نوشته [[احمد بن علی مقریزی]]، اشاره کرد که در آن بابی جداگانه در ذکر [[مشبّهه]]، تدوین شده است. <ref> [[المواعظ و الاعتبار بذکر الخطط و الآثار]]، [[احمد بن علی مقریزی]]، ج2، ص348</ref> [[احمد بن علی مقریزی]] در این باب از هفت فرقه به عنوان قائلین به تشبیه یاد می کند و هر هفت فرقه را از زمره [[مشبّهه شیعه]] معرفی می نماید. این هفت فرقه عبارتند از: [[هشامیه]] (منسوب به هشام بن حکم)، [[جوالیقیه]] (منسوب به هشام بن سالم جوالیقی)، [[زراریه]] (منسوب به [[زرارة بن اعین]] )، [[یونسیه]] (منسوب به یونس بن عبدالرحمن)، [[منهالیه]]، [[بنانیه]] و [[مغیریه]]. و این درحالی است که برخی از آن ها (همانند [[بنانیه]] و [[مغیریه]] ) از [[غلاة]] بوده و از اسلام و [[تشیع]] خارج می باشند، و برخی دیگر نیز منسوب به اعاظم اصحاب ائمه می باشند که چنین اتهامی در مورد آن ها پذیرفتنی نیست. و عجیب تر آن است که [[احمد بن علی مقریزی]] اصلاً از این که [[حنابله]] و [[حشویه]] قائل به تشبیه می باشند، [[ذکری]] به میان نمی آورد و در آخر کلام خویش تنها از [[سابیه]]، [[شاکیه]]، عملیه، [[مستثنیه]]، [[بدعیه]]، [[عشریه]]، [[اثریه]] و [[کرامیه]] نام می برد و در این میان به ذکر تفصیلی [[کرامیه]] می پردازد.
+در این باره می توان به کتاب [[المواعظ و الاعتبار بذکر الخطط و الآثار]] نوشته [[احمد بن علی مقریزی]]، اشاره کرد که در آن بابی جداگانه در ذکر مشبّهه، تدوین شده است. <ref> [[المواعظ و الاعتبار بذکر الخطط و الآثار]]، [[احمد بن علی مقریزی]]، ج2، ص348</ref> مقریزی در این باب از هفت فرقه به عنوان قائلین به تشبیه یاد می کند و هر هفت فرقه را از زمره مشبّهه شیعه معرفی می نماید. این هفت فرقه عبارتند از: [[هشامیه (از مشبهه)|هشامیه]] (منسوب به [[هشام بن حکم]])، [[جوالیقیه]] (منسوب به [[هشام بن سالم جوالیقی]])، [[زراریه]] (منسوب به [[زرارة بن اعین]] )، [[یونسیه (از امامیه)|یونسیه]] (منسوب به [[یونس بن عبدالرحمن]])، [[منهالیه]]، [[بنانیه (از شیعه، پیروان بنان تبان)|بنانیه]] و [[مغیریه (از غلاة شیعه)|مغیریه]]. و این درحالی است که برخی از آن ها (همانند بنانیه و مغیریه) از غلاة بوده و از اسلام و [[تشیع]] خارج می باشند، و برخی دیگر نیز منسوب به اعاظم اصحاب ائمه می باشند که چنین اتهامی در مورد آن ها پذیرفتنی نیست. و عجیب تر آن است که مقریزی اصلاً از این که حنابله و [[حشویه (اهل حدیث)|حشویه]] قائل به تشبیه می باشند، ذکری به میان نمی آورد و در آخر کلام خویش تنها از [[سابیه (از مشبّهه)|سابیه]]، [[شاکیه (از مشبّهه)|شاکیه]]، [[عملیه]]، [[مستثنیه]]، [[بدعیه]]، [[عشریه]]، [[اثریه]] و [[کرامیه]] نام می برد و در این میان به ذکر تفصیلی [[کرامیه]] می پردازد.
 البتـه [[محمد شهرستانی]] در الملل و النحـل آورده است: «امـا [[مشبّهه]] از [[حشویه]] ؛ [[ابوالحسن اشعری]] از [[محمد بن عیسی (برغوث)|محمد بن عیسی]] (احتمالاً همان « [[برغوث]] » (رک: [[برغوثیه]] ). ممکن است وی محمد بن عیسی علّاف بغدادی (م:344هـ. ق) باشد.  نقل می کند که وی می گفت: مضر، احمد هجیمی و کهمس و غیر آن ها از [[اهل سنت]]، برای خدا ملامسه و مصافحه را تجویز کرده و می گویند: مخلصین از مسلمانان در وقتی که در ریاضت و اجتهاد به سرحدّ اخلاص و اتحاد خالص برسند، می توانند با خدا در دنیا و آخرت معانقه کنند و [[عبدالله بلخی|کعبی]] از بعض آن ها حکایت کرده که زیارت کردن مردم، خدای را و زیارت کردن خدا، مردم را و دیدن خدا جایز است. و از داوود جواربی حکایت شده که می گفت: مرا از فرج و لحیه معاف بدارید و از آن ها سؤالی نکنید، و از غیر این دو بپرسید. و می گفت: معبود او جسم است و گوشت است و خون؛ جوارح و اعضاء مانند دست و پا و سر و زبان و دو چشم و دو گوش دارد و با این حال جسمی است نه مانند اجسام و گوشتی است نه مانند گوشت ها، و خونی است نه مانند خون ها، و همچنین است در سایر صفات. او به چیزی از مخلوقات شبیه نیست و مخلوقی هم به او شبیه نیست. و از او حکایت شده که می گفت: خدای تعالی از بالا تا سینه اش میان تهی و از آن جا به پایین پر است و گیسوانی سیاه و مویی مجعد دارد». <ref> [[الملل و النحل]]، [[محمد شهرستانی]]، ج1، ص96</ref>

@@ سطر ۲۰: / سطر ۲۰: @@
 یکی از مستشرقین که مقاله مفصلی در تشبیه دارد، می گوید: «پس از بررسی همه اقوال هشام بن حکم، آدمی یقین می کند که او از تشبیه بری بوده و تنها بر این باور بوده که باید بین خدا و اجسام مشابهتی باشد و اگر آن مشابهت نبود، اجسام دلالت بر وجود خدا نمی کرد». <ref> [[دائرة المعارف الاسلامیة]]، ج5، ص252</ref> مقاله مذكور توسط گروهی نوشته شده و نویسنده معینی ندارد.
-شیخ [[عبدالجلیل رازی]] می گوید: «در حدود [[لرستان]]، دیار [[خوزستان]]، [[کَرَه]]، [[گرپایکان]]، [[هروگرد]] ( [[بروجرد]] خ ل)، [[نهاوند]] و آن حـدود، اغلب [[مشبّهه]] و [[مجسّمه]] می بـاشند» [[مطهر مقدسی]] در [[البدء و التاریخ]]، فرق [[مشبّهه]] را چنین نام می برد: « [[هشامیه]] (پیروان هشام بن حکم</ref>، [[مغیریه]]، [[یمانیه]]، [[مقاتلیه]]، [[کرامیه]]، [[جواربیه]]، کثیری از [[اصحاب حدیث]]، [[اصحاب فضاء]]، [[عامّه]] نصاری و یهود به جز [[عنانیه]]. » <ref> [[البدء و التاریخ]]، [[مطهر مقدسی]]، ج5، ص139</ref>. <ref> [[النقض]]، [[عبدالجلیل رازی]]، ص459</ref>
+شیخ [[عبدالجلیل رازی]] می گوید: «در حدود [[لرستان]]، دیار [[خوزستان]]، [[کَرَه]]، [[گرپایکان]]، [[هروگرد]] ( [[بروجرد]] خ ل)، [[نهاوند]] و آن حـدود، اغلب [[مشبّهه]] و [[مجسّمه]] می بـاشند» [[مطهر مقدسی]] در [[البدء و التاریخ]]، فرق [[مشبّهه]] را چنین نام می برد: « [[هشامیه]] (پیروان هشام بن حکم)، [[مغیریه]]، [[یمانیه]]، [[مقاتلیه]]، [[کرامیه]]، [[جواربیه]]، کثیری از [[اصحاب حدیث]]، [[اصحاب فضاء]]، [[عامّه]] نصاری و یهود به جز [[عنانیه]]. » <ref> [[البدء و التاریخ]]، [[مطهر مقدسی]]، ج5، ص139</ref>. <ref> [[النقض]]، [[عبدالجلیل رازی]]، ص459</ref>
 [[دائرة المعارف بزرگ اسلامی]] می نویسد: «تشبیه و تنزیه در علم کلام اسلامی ناظر بر آن است که اگر تصور ما از ذات، صفات و افعال خداوند همچون انسان باشد، معتقد به تشبیه شده ایم و اگر ویژگی های انسانی را از خداوند سلب کنیم به تنزیه گرائیده ایم. معتقدان به تشبیه را در علم کلام و بنابر رأی [[اهل عقل]]، مُشَبِّهه و کسانی را که به تنزیه باور دارند بنابر نظر [[اهل سنت]]، مُعَطِّله می خوانند. آغاز این بحث را می توان به نحوی مبدأی برای تاریخ پیدایش علم کلام اسلامی دانست. در [[قرآن]] کریم آیات تشبیهی همچون ید الله فوق ایدیهم <ref>سوره فتح، آیه10</ref> در کنار آیاتی همچون لیس کمثله شئ <ref>سوره شوری، آیه11</ref> که آشکارا خداوند را از آفریده هایش منزه ساخته است به چشم می خورد. گستردگی زبان عربی از نظر کثرت معانی و تعابیر به کار رفته در مورد واژگان یکسان، به نوبه خود، به اختلاف تفاسیر حتی در میان اهل فن نیز دامن می زد. ساحت وجود شناختی، مؤمنان در پی یافتن آن بودند که صفاتی همچون دانا و توانا که در [[قرآن]] برای خداوند آمده، آیا مستلزم وجود هستی هایی چون دانش و توانایی در کنار ذات خداوند است، یا خیر. و در جنبه معنا شناختی نیز این پرسش مطرح بود که الفاظ و عباراتی از [[قرآن]] که معنایی انسان وار برای خداوند ارائه می کند، چگونه باید تلقی گردند. فاصله گرفتن از معنای عرفی صفات و پرهیز از انسان ـ شکلی گری، از سوی موافقان این گرایش، تنزیه یعنی تنزیه باری از صفات مخلوقات شمرده شده است و پیروان آن اهل التوحید یا [[اهل التنزیه]] نامیده می شدند در حالی که مخالفان این گروه، گرایش آنان را تعطیل یعنی تعطیل صفات باری و پیروان چنین گرایشی را [[معطله]] می نامیدند که تعبیری نکوهش گرانه بود. فهم عبارات ناظر بر صفات الهی در نصوص دینی بر پایه معنای عرفی و روی آوردن به انسان شکلی گری، از سوی موافقان این گرایش اثبات صفات و پیروان آن مثبته نامیده می شدند. در حالی که از سوی مخالفان، چنین گرایشی تشبیه یعنی تشبیه خداوند به مخلوقات انگاشته شده است و پیروان آن [[مشبّهه]] خوانده می شدند که تعبیری گزنده بود. بدین ترتیب، اصطلاح بحث از اثبات و تعطیل به زبان هواداران اثبات صفات یا [[صِفاتیه]]، همان بحثی است که به زبان مخالفانشان، تشبیه و تنزیه خوانده می شد.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۵۵
(بدون تفاوت)