http://www.wikiferaq.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%82%D9%88%D9%85%D8%B3قومس - تاریخچهٔ ویرایشها2026-05-27T04:26:05Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.24.1http://www.wikiferaq.org/index.php?title=%D9%82%D9%88%D9%85%D8%B3&diff=14290&oldid=prevAdmin در ۱۴ دسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۴۲2015-12-14T11:42:42Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-right'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ دسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۴۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Iran provinces in Abbasid Caliphate.jpg|بندانگشتی|450px|چپ|موقعیت کومس در نقشه ایران در عصر خلفای عباسی برگرفته از کتاب [[جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی]]]]</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کومش''' ، '''کومس''' یا '''قومس'''، نام یکی از ایالتهای کهن ایران است که امروزه، [[استان سمنان]] محدودهٔ آن سرزمین باستانی را در برگرفته است. که شامل شهرستانهای [[سمنان]] - دامغان - [[سرخه]] - گرمسار - شاهرود و...می باشد .</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کومش''' ، '''کومس''' یا '''قومس'''، نام یکی از ایالتهای کهن ایران است که امروزه، [[استان سمنان]] محدودهٔ آن سرزمین باستانی را در برگرفته است. که شامل شهرستانهای [[سمنان]] - دامغان - [[سرخه]] - گرمسار - شاهرود و...می باشد .</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۹:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بنا به روایات تاریخی، کومش چهاردهمین ایالت تاریخی «[[ورن]]» (ورنه) از [[تقسیمات شانزدهگانه اوستایی]] در دوران باستان بوده است. این منطقه در طی دوران حکومت [[ماد|مادها]] و [[هخامنشیان]] با نام «کومیسنه» (کومس) یا «کومیشان» (کومش) شناخته میشده و بخشی از ایالت بزرگ «پارت» (پرتو) به شمار میرفته است.قومس، چاپ اول، ص ۳.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بنا به روایات تاریخی، کومش چهاردهمین ایالت تاریخی «[[ورن]]» (ورنه) از [[تقسیمات شانزدهگانه اوستایی]] در دوران باستان بوده است. این منطقه در طی دوران حکومت [[ماد|مادها]] و [[هخامنشیان]] با نام «کومیسنه» (کومس) یا «کومیشان» (کومش) شناخته میشده و بخشی از ایالت بزرگ «پارت» (پرتو) به شمار میرفته است.قومس، چاپ اول، ص ۳.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== قاجاریه و پهلوی ===</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در زمان [[قاجاریه]]، شهر [[سمنان]] مرکز سرزمین قومس بود. نام جغرافیایی قومس تا اواخر دوران قاجاریه بر سر زبانها بود. [[جندق]] و [[خور و بیابانک]] در سال [[۱۲۴۰ (قمری)|۱۲۴۰ق]] تابع ایالت قومس([[سمنان]] و [[سرخه]] و شاهرود و[[دامغان]]) شد و در سال [[۱۳۳۷ (قمری)|۱۳۳۷ق]] از آن جدا گردید.<ref>{{یادکرد |کتاب= جندق و قومس در اواخر دوره قاجار| نویسنده= هنر یغمایی(معتمد دیوان)، اسماعیل - تصحیح و توضیخ از [[عبدالکریم حکمت یغمایی]] | ناشر= نشر تاریخ ایران| چاپ= اوّل| شهر= تهران| سال=زمستان ۱۳۶۳| صفحه=ص۱۱۷| شابک= }}</ref></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در آغاز سال ۱۳۴۰ هجری شمسی در زمان نخست وزیری دکتر علی امینی و وزارت کشور سپهبد عزیزی، به پیروی از سنت تاریخی، طبق تصویب نامه هیئت وزیران، ایالت کومش (شامل سمنان، [[دامغان]]، [[شاهرود]]،  [[سرخه]] و [[بسطام]]) و جنوب طبرستان یعنی [[سنگسر]]، [[شهمیرزاد]] و روستاهای تابعه آنها) از نظر تقسیمات کشوری به نام فرمانداری کل سمنان نامگذاری شد. مرکز حکومت آن نیز در شهر سمنان تعیین و مستقر گردید.<ref>قومس، چاپ اول، ص ۴.</ref></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== پانویس ==</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{پانویس|2}}</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد |کتاب= قومس:گذری بر تاریخ و اقلیم و ویژگیهای فرهنگی استان سمنان| نویسنده=میرباقری، محمدرضا| ناشر= همپا| چاپ= اول| شهر= تهران| سال= ۱۳۸۷| شابک=۹۷۸-۶۰۰-۵۲۱۰-۰۹-۵}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد |کتاب= قومس:گذری بر تاریخ و اقلیم و ویژگیهای فرهنگی استان سمنان| نویسنده=میرباقری، محمدرضا| ناشر= همپا| چاپ= اول| شهر= تهران| سال= ۱۳۸۷| شابک=۹۷۸-۶۰۰-۵۲۱۰-۰۹-۵}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۴:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد |کتاب= تاریخ قومس| نویسنده=حقیقت(رفیع)، عبدالرّفیع| ناشر= کومش| چاپ= سوّم| شهر= تهران| سال= ۱۳۷۰| شابک=}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد |کتاب= تاریخ قومس| نویسنده=حقیقت(رفیع)، عبدالرّفیع| ناشر= کومش| چاپ= سوّم| شهر= تهران| سال= ۱۳۷۰| شابک=}}</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== پیوند به بیرون ==</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [http://www.atlasshia.ir/index.php/groups/historical-geography/iran/75-semnan قومس] - (از تارنمای مؤسسه اطلس تاریخ شیعه)</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [http://www.atlasshia.ir/index.php/groups/historical-geography/iran/75-semnan قومس] - (از تارنمای مؤسسه اطلس تاریخ شیعه)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ استان سمنان]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ استان سمنان]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سرزمینهای کهن شرق]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سرزمینهای کهن شرق]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سرزمینهای ایران باستان]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سرزمینهای ایران باستان]]</div></td></tr>
</table>Adminhttp://www.wikiferaq.org/index.php?title=%D9%82%D9%88%D9%85%D8%B3&diff=855&oldid=prevZarif: صفحهای تازه حاوی «پرونده:Iran provinces in Abbasid Caliphate.jpg|بندانگشتی|450px|چپ|موقعیت کومس در نقشه ایران در ع...» ایجاد کرد2015-01-08T11:41:00Z<p>صفحهای تازه حاوی «پرونده:Iran provinces in Abbasid Caliphate.jpg|بندانگشتی|450px|چپ|موقعیت کومس در نقشه ایران در ع...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:Iran provinces in Abbasid Caliphate.jpg|بندانگشتی|450px|چپ|موقعیت کومس در نقشه ایران در عصر خلفای عباسی برگرفته از کتاب [[جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی]]]]<br />
'''کومش''' ، '''کومس''' یا '''قومس'''، نام یکی از ایالتهای کهن ایران است که امروزه، [[استان سمنان]] محدودهٔ آن سرزمین باستانی را در برگرفته است. که شامل شهرستانهای [[سمنان]] - دامغان - [[سرخه]] - گرمسار - شاهرود و...می باشد .<br />
<br />
سرزمین «کومش» که حدود آن را از [[ری]] تا [[سبزوار]] میدانند، سرزمینی است که در حاشیه شمالی [[کویر]] مرکزی ایران و در دامنه جنوبی کوههای [[البرز]] واقع است. [[استان سمنان]] نیز تقریبا همین محدوده را در برگرفته است.<br />
<br />
شاهراه بزرگ خراسان که از [[ری]]، در [[ناحیه جبال]] میآمد و به [[نیشابور]] در [[خراسان]] منتهی میگردید از سراسر ایالت قومس میگذشت و همه شهرهای مهم قومس سر این راه واقع بود.<ref>{{یادکرد |کتاب= جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی| نویسنده=لسترنج| ترجمه=محمود عرفان| ناشر= شرکت انتشارات علمی و فرهنگی| چاپ= سوّم| شهر= تهران| سال= ۱۳۶۷| صفحه=ص۳۸۹| شابک= }}</ref> جغرافینویسان [[عرب]] بخشی از شاهراه بین آبادیهای کنونی [[عباس آباد (شاهرود)|عباس آباد]] و [[لاسگرد]] دهستانی در [[شهرستان سرخه]] را جزء ولایت جداگانهای به نام قومس دانستهاند.<ref>{{یادکرد |کتاب= تذکره جغرافیای تاریخی ایران| نویسنده=و.بارتولد| ترجمه=حمزه سردادور (طالبزاده)| ناشر= توس| چاپ= سوّم| شهر= تهران| سال= ۱۳۷۲| صفحه=ص۱۳۹| شابک= }}</ref><br />
<br />
== تاریخچه ==<br />
=== پیش از اسلام ===<br />
بنا به روایات تاریخی، کومش چهاردهمین ایالت تاریخی «[[ورن]]» (ورنه) از [[تقسیمات شانزدهگانه اوستایی]] در دوران باستان بوده است. این منطقه در طی دوران حکومت [[ماد|مادها]] و [[هخامنشیان]] با نام «کومیسنه» (کومس) یا «کومیشان» (کومش) شناخته میشده و بخشی از ایالت بزرگ «پارت» (پرتو) به شمار میرفته است.قومس، چاپ اول، ص ۳.<br />
<br />
=== قاجاریه و پهلوی ===<br />
در زمان [[قاجاریه]]، شهر [[سمنان]] مرکز سرزمین قومس بود. نام جغرافیایی قومس تا اواخر دوران قاجاریه بر سر زبانها بود. [[جندق]] و [[خور و بیابانک]] در سال [[۱۲۴۰ (قمری)|۱۲۴۰ق]] تابع ایالت قومس([[سمنان]] و [[سرخه]] و شاهرود و[[دامغان]]) شد و در سال [[۱۳۳۷ (قمری)|۱۳۳۷ق]] از آن جدا گردید.<ref>{{یادکرد |کتاب= جندق و قومس در اواخر دوره قاجار| نویسنده= هنر یغمایی(معتمد دیوان)، اسماعیل - تصحیح و توضیخ از [[عبدالکریم حکمت یغمایی]] | ناشر= نشر تاریخ ایران| چاپ= اوّل| شهر= تهران| سال=زمستان ۱۳۶۳| صفحه=ص۱۱۷| شابک= }}</ref><br />
<br />
در آغاز سال ۱۳۴۰ هجری شمسی در زمان نخست وزیری دکتر علی امینی و وزارت کشور سپهبد عزیزی، به پیروی از سنت تاریخی، طبق تصویب نامه هیئت وزیران، ایالت کومش (شامل سمنان، [[دامغان]]، [[شاهرود]]، [[سرخه]] و [[بسطام]]) و جنوب طبرستان یعنی [[سنگسر]]، [[شهمیرزاد]] و روستاهای تابعه آنها) از نظر تقسیمات کشوری به نام فرمانداری کل سمنان نامگذاری شد. مرکز حکومت آن نیز در شهر سمنان تعیین و مستقر گردید.<ref>قومس، چاپ اول، ص ۴.</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|2}}<br />
== منابع ==<br />
* {{یادکرد |کتاب= قومس:گذری بر تاریخ و اقلیم و ویژگیهای فرهنگی استان سمنان| نویسنده=میرباقری، محمدرضا| ناشر= همپا| چاپ= اول| شهر= تهران| سال= ۱۳۸۷| شابک=۹۷۸-۶۰۰-۵۲۱۰-۰۹-۵}}<br />
* [http://koomesh.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=90 فرهنگنامه کومش]<br />
* {{یادکرد |کتاب= تاریخ قومس| نویسنده=حقیقت(رفیع)، عبدالرّفیع| ناشر= کومش| چاپ= سوّم| شهر= تهران| سال= ۱۳۷۰| شابک=}}<br />
<br />
== پیوند به بیرون ==<br />
* [http://www.atlasshia.ir/index.php/groups/historical-geography/iran/75-semnan قومس] - (از تارنمای مؤسسه اطلس تاریخ شیعه)<br />
[[رده:تاریخ استان سمنان]]<br />
[[رده:سرزمینهای کهن شرق]]<br />
[[رده:سرزمینهای ایران باستان]]</div>Zarif