Zarif: صفحه‌ای تازه حاوی «{{Coord|۳۲|۵۲|۳۰|N|۴۳|۰۳|۲۰|E|type:country_region:IQ|display=title}} {{جعبه اطلاعات کشور| نام اصلی = ا...» ایجاد کرد

2015-01-07T11:59:35Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{Coord|۳۲|۵۲|۳۰|N|۴۳|۰۳|۲۰|E|type:country_region:IQ|display=title}} {{جعبه اطلاعات کشور| نام اصلی = ا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{Coord|۳۲|۵۲|۳۰|N|۴۳|۰۳|۲۰|E|type:country_region:IQ|display=title}}
{{جعبه اطلاعات کشور|
نام اصلی = الجمهوریة العراقیة{{سخ}}کۆماری عێراق |
نام فارسی رسمی = جمهوری عراق |
نام عادی = عراق |
تصویر پرچم = Flag of Iraq.svg |
تصویر نشان ملی = Coat of arms of Iraq.svg |
شعار ملی = شعار روی پرچم: الله أکبر |
سرود ملی = [[موطنی]] (۲) |
نقشه = Iraq in its region.svg|thumb|200px |
پایتخت = [[بغداد]] |latd=۲|latm=۲۰|latNS=N|longd=۱|longm=۴۰|longEW=E|
بزرگ‌ترین شهر = [[بغداد]] (۱) |
زبان رسمی = [[عربی]] و [[کردی]] |
نوع حکومت = [[جمهوری]] |
نوع حاکمان = • [[رئیس جمهور]]{{سخ}}• [[نخست‌وزیر]]{{سخ}}•[[مجلس عراق |رییس مجلس]] |
نام حاکمان = [[فواد معصوم|محمد فواد معصوم]]{{سخ}}[[حیدر عبادی|حیدر العبادی]]{{سخ}}[[سلیم جبوری| سلیم الجبوری]]
|نحوه تشکیل = استقلال
تاریخ تشکیل =[[۱ اکتبر]] [[۱۹۱۹ (میلادی)|۱۹۱۹]]{{سخ}}[[۳ اکتبر]] [[۱۹۳۲ (میلادی)|۱۹۳۲]] |
مساحت = ۴۳۷٬۰۷۲ |
رتبه مساحت = ۵۸ام |
درصد آبها = ۱٫۱ |
سال براورد جمعیت = [[۲۰۱۱ (میلادی)|۲۰۱۱]] |
جمعیت = ۳۰٬۳۹۹٬۵۷۲ |
رتبه جمعیت = ۳۹ام |
تراکم جمعیت = ۶۶ |
رتبه تراکم جمعیت = ۱۲۵ام |
سال تولید ناخالص داخلی = |
تولید ناخالص داخلی = ۱۲۵٬۶۵۵ میلیارد دلار |
رتبه تولید ناخالص داخلی = ۶۳ام |
سرانه تولید ناخالص داخلی = ۳٬۸۲۶ دلار |
رتبه سرانه تولید ناخالص داخلی = ۱۲۶هم|
سال شاخص توسعه انسانی = |
شاخص توسعه انسانی = ۰٬۵۷۳ |
رتبه شاخص توسعه انسانی = ۱۳۲ام |
وضع شاخص توسعه انسانی = |
واحد پول = [[دینار عراق|دینار]] |
کد واحد پول = IQD |
منطقه زمانی = GMT |
منطقه زمانی تابستانی = DST |
utc = +۳ |
dst = +۳ |
کد بین‌المللی خودرو = |
دامنه اینترنتی =.iq |
پیش‌شماره تلفنی = ۹۶۴ |
<colspan=4|۱ <small> -[[پایتخت]] [[منطقه خودگردان کردستان]] [[اربیل]] است{{سخ}}
۲- کردها از سرود [[ای رقیب]] استفاده می‌کنند. |
}}

'''عراق''' با نام رسمی '''جمهوری عراق''' {{به عربی|الجمهوریة العراقیة}} {{به کردی|کۆماری عێراق}} کشوری در [[خاورمیانه]] و جنوب غربی [[آسیا]] است. پایتخت عراق شهر [[بغداد]] است. این کشور از جنوب با [[عربستان سعودی]] و [[کویت]]، از غرب با [[اردن]] و [[سوریه]]، از شرق با [[ایران]] و از شمال با [[ترکیه]] همسایه‌است. عراق در منطقه جنوب خود، مرز آبی کوچکی با [[خلیج فارس]] دارد و دو رود مشهور [[دجله]] و [[فرات]] که منشأ تمدن‌های باستانی [[میان‌رودان]] (بین‌النهرین) در طول تاریخ کهن این کشورند از شمال کشور به جنوب آن روان هستند و با پیوستن به [[رود کارون]]، [[اروندرود]] را تشکیل می‌دهند و به [[خلیج فارس]] می‌ریزند.

گستره عراق ۴۳۸،۳۱۷ کیلومتر مربع ([[فهرست کشورها و مناطق بر پایه پهناوری|۵۸ام]]، حدود یک چهارم [[ایران]]) است. بیشتر سرزمین عراق پست و هموار و گرمسیری است. غرب عراق کویر است و شرق آن جلگه‌های حاصلخیز. ولی بخشی از [[کردستان عراق]] (شمال خاور) کوهستانی و سردسیر می‌باشد. همچنین عراق یکی از بزرگترین کشورهای دارای منابع [[نفت]] می‌باشد. این کشور دارای ۱۴۳ میلیارد بشکه ذخایر تایید شدهٔ نفتی می‌باشد.<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/world/2010/10/101004_l55_iraq_oil.shtml نفت عراق بیست و پنج درصد بیشتر از تخمینهای پیشین است]</ref>

جمعیت عراق حدود ۳۱ میلیون نفر (آمار ۲۰۰۹) است.<ref>http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=84&pr.y=14&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=. &br=1&c=433&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=</ref> [[مردم عرب|عرب‌ها]] ۷۵٪-۸۰٪، [[مردم کرد|کردها]] ۱۵٪–۲۰٪، [[ترکمن‌های عراق|ترکمنانان]]، [[آشوریان]] و غیره حدود ۵٪ از جمعیت عراق را تشکیل می‌دهند.<ref>https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html</ref> همچنین حدود ۶۰٪-۶۵٪ درصد مردم عراق [[شیعه]]، ۳۲٪-۳۷٪ درصد [[سنی]] و ۳ درصد [[مسیحی]] و پیروان سایر ادیان هستند. عراق محل زندگی و مرگ ۶ [[امام شیعه]] است و شهرهای [[نجف]]، [[کربلا (شهر)|کربلا]]، [[کاظمین]] و [[سامرا]] زیارتگاه شیعیان جهان است.

عراق دارای تمدن و فرهنگ دیرینه و پرباری است. [[سومر|سومریان]]، [[اکد|اکدی‌ها]] و [[آشور|آشوری‌ها]] نخستین تمدن‌های باستانی عراق را چند هزار سال [[پیش از میلاد]] بنیاد نهادند. پس از آن این منطقه بخشی از قلمرو [[هخامنشیان]]، [[سلوکیان]]، [[اشکانیان]]، [[ساسانیان]]، و [[امپراتوری روم]] بود. پس از اسلام عراق مرکز حکومت درازمدت [[خلفای عباسی]] شد تا اینکه این حکومت با حمله مغولان سقوط کرد. از میانه سده دهم تا پایان سده سیزدهم [[هجری خورشیدی]]، عراق بارها میان [[ایران]] و [[عثمانی]] دست به دست شد. عراق در سال [[۱۲۹۸]] ([[۱۹۱۹ (میلادی)|۱۹۱۹]]) به سرپرستی [[بریتانیا]] درآمد و در سال ۱۳۱۱ (۱۹۳۲) استقلال یافت.

پس از سرنگونی امویان و ظهور عباسیان پایتخت خلافت اسلامی از شام به عراق (شهر بغداد) منتقل شد.<ref>کتاب ''[[جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی|جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی، بین‌النهرین، ایران و آسیای مرکزی از زمان فتوحات مسلمین تا ایام تیمور]]''، ۱۳۳۷ خورشیدی، ''[[گای لسترنج]]'' ترجمه: ''محمود عرفان''، ناشر فارسی: ''[[بنگاه ترجمه و نشر کتاب]]'' صفحه ۲</ref>

== واژه‌شناسی ==
نام عراق از [[سده ۶ (میلادی)|سده ۶ میلادی]] کاربرد داشته‌است. خاستگاه‌های گوناگونی برای این نام آورده شده که یکی از آن‌ها به نام شهرِ سومری [[اوروک]] باز می‌گردد. اوروک نام [[اکدی]] شهر سومری اوروگ بوده است. امروزه می‌دانیم که [[اور]] نامی بوده که [[سومریان]] برای اشاره به «شهر» استفاده می‌کردند. بر پایه‌ی ریشه‌شناسی مردمی، این واژه در معانی همچون «ریشه‌دار، سیراب و حاصلخیز» ریشه دارد. در قرون وسطی به منطقه‌ی پایین میان‌رودان، «عراق عرب» و به مناطقی که در شرق عراق (شامل بخش‌های مرکزی و غربی ایران) جای داشتند «[[عراق عجم]]» (عراق خارجی) می‌گفتند. این نقطه از دید مورخین شامل بخش‌های مسطح جنوب [[رشته‌کوه حمرین]] بوده است و بخش‌های منتهی‌الیه شمالی و منتهی‌الیه غربی عراق مدرن را به این نام نمی‌خوانده‌اند. اصطلاح «سواد» (زمین سیاه‌رنگ) نیز در دوره‌های نخستین بعد از اسلام برای دشت‌های آبرفتی [[دجله]] و [[فرات]] به کار می‌رفته تا از مناطق بایر [[صحرای عرب]] قابل تفکیک باشند. در عربی واژه‌ی عراق را «لبه»، «کرانه»، «سد» یا «کناره» معنی می‌کنند به طوری که بعدها با اتکا به ریشه‌شناسی مردمی، اصطلاح زمین‌شناسی «[[دیواره]]» از این واژه تفسیر شد؛ دیواره‌ای که در جنوب و شرق [[جزیره (میانرودان)|فلات جزیره]] است و لبه‌ی شمالی و غربی منطقه‌ی «عراق عرب» را شکل می‌دهد.

تلفظ عربی این واژه به صورت [ʕiˈrɑ:q] (عیراق) می‌باشد. در فارسی بیشتر با فتح عین و در زبان رسانه‌ای فارسی با کسره آن تلفظ می‌شود.

== تاریخ ==
{{اصلی|تاریخ عراق}}

=== دوره معاصر ===
{{اصلی|پس از اشغال عراق، ۲۰۰۳ - تاکنون}}
کشور کنونی عراق تا قبل از جنگ جهانی اول بخشی از امپراتوری عثمانی به‌شمار می‌آمد. با آغاز جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری عثمانی، سرزمین کنونی عراق تحت اشغال انگلستان درآمد و با تصویب جامعه ملل، عراق تحت قیومت انگلستان قرار گرفت. در سال ۱۳۱۱ (1932) عراق به استقلال رسید و رژیم پادشاهی اداره امور این کشور را بر عهده گرفت. در ۲۳ تیر ۱۳۳۷ مصادف با 14 جولای 1958 کودتای عبدالکریم قاسم به رژیم پادشاهی در این کشور پایان داد و جمهوری در عراق آغاز شد. در سال با کودتایی دیگر عبدالسلام عارف و سپس عبدالرحمان عارف به قدرت رسیدند. سرانجام در سال با کودتای حزب بعث، سران بعثی کنترل این کشور را تا سال در دست گرفتند.<ref>روحانی، حسن: آشنایی با کشورهای اسلامی. جلد: ۱. نشر مشعر. تهران: ۱۳۸۸.</ref>

در سال ۱۳۵۹ (۱۹۸۰) [[جنگ ایران و عراق]] با حمله غافلگیرانه صدام به مرزهای [[ایران]] آغاز شد که تا سال ۱۹۸۸ ادامه یافت. در همان دهه [[عملیات انفال]] که در مناطق شمالی عراق به اجرا درمی‌آمد به قتل و کشتار بیش از ۱۸۲ هزار از [[کردها]] گردید و از جمله آن می‌توان به بمباران شیمیایی شهر [[حلبچه]] اشاره نمود.

به دنبال یورش ارتش عراق به [[کویت]] و [[جنگ خلیج فارس]] کشور عراق با تحریم‌های اقتصادی روبرو شد و قسمت شمالی آن منطقه پرواز ممنوع اعلام شد. هنگامی که خبرنگاران از مادلین آلبرایت وزیر امور خارجه بیل کلینتون در مورد تحریم‌ها و مرگ بیش از نیم میلیون کودک عراقی بر اثر این تحریم‌ها پرسیدند خانم آلبرایت با خونسردی تمام جواب داد "انتخاب سختی بود ولی ارزشش را داشت" در دوران تحریم حدود ۱ میلیون عراقی جان خود را از دست دادند. عراقی‌ها از واردات کالاهایی مانند حوله، کتری، یخچال وتقریبا هر کالای ربط به ساخت تسلیحات محروم بودند. دولت سهمیه بندی ۱۰۰۰ کالری برای هر شهروند را به اجرا گذاشت و هنگامی که تحریم‌ها به سمت تبدیل شدن به فاجعه بشری پیش می‌رفت سازمان ملل برنامه نفت در برابر غذا را به اجرا گذاشت. طی این برنامه حدود ۶۵ میلیارد دلار نفت عراق با بشکه‌ای به میانگین زیر ۲۰ دلار به فروش می‌رسید. هرچند عراق دست از بسیاری از برنامه‌های تسلیحاتی خود برداشت اما در سال ۱۹۹۸ آمریکا لغو تحریم‌ها را مشروط به کنار رفتن صدام کرد شرطی که برای دیکتاتوری مانند صدام مسخره می‌نمود. صدام حسین نه تنها کنار نرفت بلکه راحتتر مخالفان داخلی را سرکوب کرد نتیجه جنگ و کشته شدن ۱۲۰ هزار عراقی دیگر بود. نهایتاً درپی تهاجم نظامی [[ایالات متحده آمریکا]] و همپیمانانش در سال ۱۳۸۲ (۲۰۰۳ میلادی)، حکومت [[صدام حسین]] سرنگون شد.

در ژوئن، دولت موقت اداره امور عراق را به دست گرفت و با برگزاری انتخابات و تشکیل مجمع ملی انتقالی در ژانویه، دولت انتقالی عراق شکل گرفت. این دولت با تدوین پیش‌نویس قانون اساسی آن را در اکتبر به همه‌پرسی گذاشت و قانون اساسی به تصویب مردم رسید. با برگزاری انتخابات، اعضای مجلس نمایندگان با عضو از سوی مردم عراق انتخاب شدند و سپس اولین دولت دائمی عراق به نخست وزیری نوری المالکی شیعی مذهب آغاز به کار کرد.<ref>روحانی، حسن: آشنایی با کشورهای اسلامی. جلد: ۱. نشر مشعر. تهران: ۱۳۸۸.</ref> رئیس جمهور [[فواد معصوم]] است. [[نوری مالکی]] در دوره‌ای بعد جای خود را به حیدر العبادی داد.

از زمان اشغال عراق توسط آمریکا و همپیمانانش، بیش از یک میلیون عراقی درپی خشونتهای فرقه‌ای، جنگهای داخلی میان عراقی‌ها و گروه‌های خارجی حاضر در عراق از جمله [[القاعده عراق]] و حملات نیروهای خارجی کشته شده‌اند.<ref>[http://www.justforeignpolicy.org/iraq/iraqdeaths.html Iraq Deaths | Just Foreign Policy]</ref>

== مردم ==
{{نوشتار اصلی|مردم عراق}}
[[پرونده:Children living next to Daurra Oil Refinery in Iraq.jpg|چپ|بندانگشتی|عراق جمعیتی جوان را در خود جای داده‌است]]
عراق کشوری است با قومیت‌های گوناگون و ساکنان آن را [[مردم عرب|عرب]]، [[مردم کرد|کرد]]، [[ترکمن‌های عراق|ترکمن]]، [[آشوری‌های عراق|آشوری]]، [[کلدانی]]، [[مندایی]] و [[صابئین]] و غیره تشکیل می‌دهند. کردها در نواحی شمال و شمال شرقی عراق که به [[کردستان عراق]] مشهور است زندگی می‌کنند و از لحاظ [[فرهنگ|فرهنگی]]. [[زبان|زبانی]] و طرز پوشش با عرب‌ها متفاوتند.

کشور عراق از نظر ساختار اجتماعی فرهنگی به سه حوزه کاملاً متفاوت قابل تقسیم است. در حوزه مرکزی عراق اعراب سنی، در شمال کردها و در جنوب شیعیان سکونت دارند و هر کدام از این گروه‌ها دارای شاخصه‌های فرهنگی و اجتماعی خاص خود هستند. البته در کنار این سه گروه اصلی، هویت‌های فرهنگی اجتماعی کوچک‌تری نظیر ترکمن‌ها، آشوری‌ها و یزیدی‌ها نیز وجود دارند که دارای فرهنگ و عقاید متمایزی می‌باشند.<ref>روحانی، حسن: آشنایی با کشورهای اسلامی. جلد: ۱. نشر مشعر. تهران: ۱۳۸۸.</ref>

شیعیان که اکثریت جمعیت عراق را تشکیل می‌دهند، بیشتر در مناطق جنوبی و مرکزی عراق سکونت دارند. وجود مقبره امامان شیعی در شهرهای مقدس عراق همچون کربلا و نجف، و همچنین وجود حوزه علمیه نجف و در نتیجه حضور دایمی علمای شیعی در این شهرها باعث تقویت فرهنگ شیعی شده است و این امر شیعیان عراق را از نظر فرهنگی به ایرانیان شیعی‌مذهب نزدیک ساخته است.<ref>روحانی، حسن: آشنایی با کشورهای اسلامی. جلد: ۱. نشر مشعر. تهران: ۱۳۸۸.</ref>

اعراب سنی بخش دیگری از ساختار فرهنگی اجتماعی عراق را تشکیل می‌دهند. این بخش از ساختار فرهنگی عراق براساس قومیت عربی و مذهب سنی ایجاد شده و به دلیل حاکمیت اقلیت اعراب سنی در طول دهه‌های گذشته در عراق تقویت شده است. گرایشات و عصبیت عربی این بخش از فرهنگ عراق بسیار قدرتمند بوده و پان عربیسم به عنوان یک ایدئولوژی سیاسی فعال در عراق و حتی جهان عرب در این فرهنگ ریشه داشته است. این بخش از ساختار فرهنگی عراق به دلیل حمایت‌های نظام سیاسی در پی تسلط بر سایر بخش‌ها و همسان‌سازی فرهنگی بوده است.<ref>همان منبع.</ref>

کردها عموماً در مناطق بلند شمالی، دره‌های مجاور آن و در چهار استان سلیمانیه، اربیل، دهوک و کرکوک (تمیم) زندگی می‌کنند. به غیر از این مناطق که اکثریت قریب به اتفاق کرد هستند، کردها در مناطق مجاور نیز پراکنده‌اند و جمعیت انبوهی از آنان تا حدود خانقین هم پخش شده‌اند. اصولاً پیوند و همبستگی کردها، قبیله‌ای است.<ref>همان منبع.</ref>

قبایلی چون هرکی، سورچی و زیباری توانسته‌اند هنوز پیوستگی بدوی سنتی خود را حفظ کنند.
اکثر کردها سنی مذهب هستند و تنها بخشی از آنها تحت عنوان کردهای فیلی، که در اطراف خانقین سکونت دارند، شیعی مذهب هستند.<ref>همان منبع.</ref>

پس از جنگ [[کویت]] و عراق و وضع ممنوعیت پرواز عراق به بالای خط ۲۳ درجه در سال ۱۹۹۱ کردهای عراق عملاً توانستند حکومت خود را تأسیس نمایند و با حل اختلافات گروهی و قیام علیه حکومت بعث حکومت منطقه را به عهده گرفتند که کردها این خیزش را '''«راپه‌رین»''' می‌نامند. پس از ده سال و با حمله مجدد آمریکا به عراق در شمال و شمال شرقی '''عراق''' که به کردستان عراق معروف است کردها [[حکومت خود مختار]] در [[جمهوری فدرال عراق]] به طور رسمی تشکیل دادند. در سال ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ نیز ریاست جمهوری و وزارت امور خارجه عراق توسط کردها اداره می‌گردد.

== اقتصاد ==
{{اصلی|اقتصاد عراق}}
[[پرونده:Iraq map.png|چپ|بندانگشتی|نقشه سیاسی عراق]]
اقتصاد عراق نیز مانند دیگر کشورهای حاشیه [[خلیج فارس]] متکی به «[[اقتصاد نفت]]» است. صنعت [[گردشگری در عراق]] نیز به خاطر وجود برخی اماکن مهم مذهبی شیعیان، نقش قابل توجهی را در اقتصاد عراق برعهده دارد.

[[سازمان حج و زیارت|سازمان حج و زیارت ایران]] در سال ۲۰۱۲ میلادی، با ذکر آمار گردشگران و زائران ایرانی اعلام کرد که هر ساله بیش از یک میلیون و دویست هزار ایرانی، از طریق مرز زمینی و هوایی به کشور عراق اعزام می‌شوند.<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/rolling_news/2012/07/120706_l03_rln_iran_iraq_pilgrims.shtml ایران اعزام زائران به عراق را سه هفته ممنوع می‌کند]، بی‌بی‌سی فارسی</ref>

== سیاست ==
{{اصلی|رئیس دولت عراق}}{{مرتبط|فهرست احزاب در عراق}}
دولت عراق [[جمهوری]] است که پس از براندازی رژیم [[حزب بعث عراق]] و رهبر حزب [[صدام حسین]] برقرار شده‌است.

== جغرافیا ==
[[پرونده:Iraq Topography.png|بندانگشتی|320px|چپ|نقشه ناهمواری عراق]]
بخش بزرگ عراق [[صحرا]] است اما مناطق مابین دو رود [[دجله]] و [[فرات]] حاصلخیز است. قسمت‌های شمالی کشور به عمدتاً کوهستانی است و بلندترین قلهٔ آن [[حاجی عمران]] (هممرز با بلندیهای [[پیرانشهر]] [[ایران]]) با ارتفاع ۳۶۰۰ متر است. عراق مرز ساحلی کوچکی با [[خلیج فارس]] دارد. در مجاورت [[شط العرب]] که نزد ایرانیان با نام [[اروندرود]] شناخته شده‌است، مرداب‌ها قرار داشتند اما بیشتر آنان طی سالهای دهه ۱۳۷۰ خشکانیده شدند. آب و هوای کشور (به جز شمال) عمدتاً صحرایی است با زمستان‌های خنک و گاه سرد و تابستانهای خشک و گرم و آفتابی.

مناطق کوهستانی شمال اغلب از زمستانهای سرد با بارش برف و باران برخوردار است که گاهی موجب طغیان رودخانه‌ها می‌شود. شهر [[بغداد]] که [[پایتخت]] کشور است در مرکز کشور و در ساحل رود [[دجله]] قرار دارد. شهرهای بزرگ دیگر [[اربیل]] و [[موصل]] در شمال و [[بصره]] در جنوب هستند.
کشور عراق را [[گهواره تمدن|گهوارهٔ تمدن]] بشریت دانسته‌اند.

== تقسیمات کشوری ==
[[پرونده:IraqNumberedRegions.png|240px|چپ|Numbered map of Governorates of Iraq|نقشه تقسیمات کشوری عراق]]
عراق ۱۸ استان دارد:

{|
||
۱. [[استان بغداد|بغداد]]

۲. [[استان صلاح‌الدین|صلاح‌الدین]]

۳. [[استان دیاله|دیاله]]

۴. [[استان واسط|واسط]]

۵. [[استان میسان|میسان]]

۶. [[استان بصره|بصره]]

||

۷. [[استان ذی‌قار|ذی‌قار]]

۸. [[استان مثنی|مثنی]]

۹. [[استان قادسیه|قادسیه]]

۱۰. [[استان بابل|بابل]]

۱۱. [[استان کربلا|کربلا]]

۱۲. [[استان نجف|نجف]]

||

۱۳. [[استان انبار|انبار]]

۱۴. [[استان نینوا|نینوا]]

۱۵. [[استان دهوک|دهوک]]

۱۶. [[استان اربیل|اربیل]]

۱۷. [[استان کرکوک|کرکوک]]

۱۸. [[استان سلیمانیه|سلیمانیه]]
||
|}

== زبان ==
[[پرونده:Iraq ethno 2003.jpg|۱۸۰ px|بندانگشتی|نقشه قومی-مذهبی عراق]]
[[عربی]] و [[کردی]] زبان‌های رسمی عراق هستند. میزان باسوادی بین ۶۰٪ تا ۷۰٪ است. علاوه بر این دو زبان‌های دیگری نیز در این کشور گویشورانی دارند:<ref>[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=IQ Gordon, Raymond G. , Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex. : SIL International] Languages of Iraq</ref>
* [[زبان ترکی آذربایجانی|ترکی آذربایجانی]] ([[ترکمن‌های عراق]])<ref>[http://www.cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&avaid=5890 ترکمنی] دانشنامه جهان اسلام، حسن رضایی باغ‌بیدی</ref>: ۶۰۰ هزار نفر (۱۹۸۲) (شهر [[کرکوک]]، [[اربیل]]، [[رواندوز]]، از جنوب شرق کرکوک تا [[مقدادیه]]، [[خانقین]]، [[مندلی]] و ناحیه [[موصل]])
* [[فارسی]]: ۲۲۷ هزار نفر (۱۹۹۴)
* [[فیلی|لری]]: ۳۰ هزار نفر (۱۹۷۴) (جلولاء وخانقین ومندلی، بدره، جصّان، کوت، النعمانیه، العزیزیه و شماری از روستاهای استان میسان وشرق استان دیالی).<ref>[http://www.gilgamish.org/viewarticle.php?id=history-20060510-13 الکورد الفیلیة فی العراق ودورهم فی الحرکة التحرریة الکوردستانیة]تارنمای گیلگمش</ref>
* [[کلدانی نو]] (از [[زبان آرامی|زبان‌های آرامی]]): ۱۱۰ هزار نفر (۱۹۹۴) (موصل، [[بغداد]]، [[بصره]]، جنوب شرقی کردستان)
* [[زبان ارمنی|ارمنی]]: حدود ۶۰ هزار
* [[آشوری]] (از [[زبان آرامی|زبان‌های آرامی]]): ۳۰ هزار نفر (۱۹۹۴) (شمال عراق، بغداد، بصره، کرکوک، اربیل)
* [[دوماری]] (زبان کولی‌ها) (از [[زبان‌های هندوآریائی]]): ۲۲٬۹۰۰ هزار نفر (۲۰۰۰)
* [[گورانی]] (از شاخه شمال غربی [[زبان‌های کردی]]): ۲۱ هزار نفر (۲۰۰۰) (نزدیکی [[حلبچه]]، شرق سلیمانیه، پراکنده از موصل تا خانقین)
* [[باجلانی]] (از شاخه شمال غربی [[زبان‌های کردی]]): ۲۰ هزار نفر (۱۹۷۶) (شمال [[خانقین]]، استان [[موصل]]، نواحی کردنشین)
* [[سارلی]] (از شاخه شمال غربی [[زبان‌های کردی]]): کمتر از ۲۰ هزار نفر (۱۹۹۵) (شمال موصل، استان کرکوک)
* [[آیداغی]] (چرکسی) (از [[زبان‌های قفقازی]]): ۱۹ هزار نفر (۱۹۹۳)
* [[شبک]] (از شاخه شمال غربی [[زبان‌های کردی]]): ۱۰ تا ۲۰ هزار نفر (۱۹۸۹) (شمال موصل)
* [[کوی سنجق]] (از [[زبان آرامی|زبان‌های کردی]]): ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ نفر (۱۹۹۵) (کوی سنجق، شمال عراق)

== مذهب ==
[[اسلام]]، [[آئین ایزدی]]، [[مسیحی]]، [[یهودی]].

== زیرساخت‌ها ==
[[سد حدیثه]]، دومین سد بزرگ عراق است.<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/world/2014/06/140625_u04_iraq_iran_syria.shtml «تایید» حمله سوریه به مواضع داعش در عراق؛ ادامه پیشروی شورشیان]، بی‌بی‌سی فارسی</ref>

== صنعت ==
عراق دارای سه [[پالایشگاه]] مهم است. [[پالایشگاه بیجی]] بزرگ‌ترین پالایشگاه عراق است<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/world/2014/06/140622_em-iraq-government-struggling.shtml مشکلات مقابله دولت با نیروهای تندرو داعش در عراق]، بی‌بی‌سی فارسی</ref> که در حوالی شهر [[بیجی]] در [[استان صلاح‌الدین]] واقع شده‌است.<ref>[http://www.nytimes.com/2008/03/16/world/middleeast/16insurgent.html?pagewanted=all&module=Search&mabReward=relbias:r Iraq’s Insurgency Runs on Stolen Oil Profits], The New York Times</ref> دو پالایشگاه دیگر در بغداد و بصره قرار دارند.<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/world/2011/02/110226_an_iraq_refinery.shtml انفجار بمب، فعالیت بزرگ‌ترین پالایشگاه نفتی عراق را متوقف کرد]، بی‌بی‌سی فارسی</ref>

== نگارخانه ==
<center><gallery>
Image:ImamHusaynMosqueKarbalaIraqPre2006.JPG|آرامگاه [[حسین بن علی]] و یارانش در [[کربلا]]
Image:AlAbbasMosque01.jpg|آرامگاه [[عباس بن علی]] در [[کربلا]]
Image:Tigris river Mosul.jpg|[[دجله]] در نزدیکی [[موصل]]
Image:Ihstar Gate RB.JPG|ورودی موزه‌ای در بغداد که به شکل [[دروازه ایشتار]] ساخته شده
Image:Abu Hanifa Mosque, 2008.jpg|[[مسجدجامع امام اعظم]] در [[اعظمیه]]
Image:Meshed ali usnavy (PD).jpg|آرامگاه [[علی بن ابی‌طالب]] در [[نجف]]
Image:Boat on Euphrates.jpg|[[اروندرود]]
Image:Mustansiriya University CPT.jpg|مدرسه [[مستنصریه]] در [[بغداد]]
Image:Old city of Basra 1954.jpg| [[شناشیل]] [[بصره]]
Image:Hatra ruins.jpg|آثار باستانی [[حضر]]
</gallery></center>

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای عراق]]
* [[خلافت عباسی]]
* [[کردستان عراق]]
* [[حزب بعث عراق]]
* [[جنگ ایران و عراق]]

== پانویس ==
{{پانویس|۲}}

== منابع ==
* تاریخ ایران و جهان، دوره آموزش متوسطه، رشته علوم انسانی، تهران، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی.
* صفا، ذبیح اللّه، تاریخ ادبیات در ایران (۸جلد)، انتشارات فردوس.

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌سفر}}
{{ویکی‌انبار-رده|Iraq}}
* ''Globalpolicy'' [http://www.globalpolicy.org/iraq/iraq-conflict-the-historical-background-/36421.html History of Oil in Iraq]

{{موقعیت جغرافیایی
| مرکز = {{پرچم‌ها|عراق}} [[نمای کلی عراق|عراق]]
| شمال = {{پرچم|ترکیه}}
| شمال شرقی = {{پرچم|ایران}}
| شرق = {{پرچم|ایران}}
| جنوب شرقی = {{پرچم|کویت}} • ''[[خلیج فارس]]''
| جنوب = {{پرچم|عربستان سعودی}}
| جنوب غربی = {{پرچم|عربستان سعودی}}
| غرب = {{پرچم|اردن}}
| شمال غربی = {{پرچم|سوریه}}
| تصویر =
}}

{{استان‌های عراق}}
{{کشورهای خاورمیانه}}
{{واحد پول کشورهای عربی}}
{{اتحادیه کشورهای عرب}}
{{کشورهای حوزه خلیج فارس}}
{{کشورهای نوروز}}
{{بزرگراه‌های عراق}}
{{جنگ علیه تروریسم}}
{{دل ایران‌شهر}}
{{شهرهای استان انبار}}
{{کشورهای آسیا}}
{{سازمان‌های اطلاعاتی جهان}}
{{ملک}}
{{موضوعات قوم سامی}}
[[رده:عراق|عراق]]
[[رده:اتحادیه عرب]]
[[رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۲ (میلادی)]]
[[رده:جمهوری‌های فدرال]]
[[رده:شام (سرزمین)]]
[[رده:فهرست الگوهای اطلاعاتی]]
[[رده:کشورها و مناطق عربی‌زبان]]
[[رده:کشورهای اسلامی]]
[[رده:کشورهای خاور نزدیک]]
[[رده:کشورهای عضو اوپک]]
[[رده:کشورهای عضو سازمان ملل متحد]]
[[رده:کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی]]
[[رده:همسایه‌های ایران]]

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 {|
 ||
-۱. [[استان بغداد|بغداد]]
+۱. [[بغداد]]
-۲. [[استان صلاح‌الدین|صلاح‌الدین]]
+۲. [[صلاح‌الدین]]
-۳. [[استان دیاله|دیاله]]
+۳. [[دیاله]]
-۴. [[استان واسط|واسط]]
+۴. [[واسط]]
-۵. [[استان میسان|میسان]]
+۵. [[میسان]]
-۶. [[استان بصره|بصره]]
+۶. [[بصره]]
 ||
-۷. [[استان ذی‌قار|ذی‌قار]]
+۷. [[ذی‌قار]]
-۸. [[استان مثنی|مثنی]]
+۸. [[مثنی]]
-۹. [[استان قادسیه|قادسیه]]
+۹. [[قادسیه]]
-۱۰. [[استان بابل|بابل]]
+۱۰. [[بابل]]
-۱۱. [[استان کربلا|کربلا]]
+۱۱. [[کربلا]]
-۱۲. [[استان نجف|نجف]]
+۱۲. [[نجف]]
 ||
-۱۳. [[استان انبار|انبار]]
+۱۳. [[انبار]]
-۱۴. [[استان نینوا|نینوا]]
+۱۴. [[نینوا]]
-۱۵. [[استان دهوک|دهوک]]
+۱۵. [[دهوک]]
-۱۶. [[استان اربیل|اربیل]]
+۱۶. [[اربیل]]
-۱۷. [[استان کرکوک|کرکوک]]
+۱۷. [[کرکوک]]
-۱۸. [[استان سلیمانیه|سلیمانیه]]
+۱۸. [[سلیمانیه]]
 ||
 |}

عراق - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Re.gharahi: /* تقسیمات کشوری */

Re.gharahi در ‏۱۵ دسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۵۷

Zarif: صفحه‌ای تازه حاوی «{{Coord|۳۲|۵۲|۳۰|N|۴۳|۰۳|۲۰|E|type:country_region:IQ|display=title}} {{جعبه اطلاعات کشور| نام اصلی = ا...» ایجاد کرد