Golestani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{دیگر کاربردها}} {{جعبه شهر ایران |نام‌رسمی=زاهدان |روی‌نقشه=آری |عرض‌جغرافی...» ایجاد کرد

2015-01-08T06:41:06Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{دیگر کاربردها}} {{جعبه شهر ایران |نام‌رسمی=زاهدان |روی‌نقشه=آری |عرض‌جغرافی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{دیگر کاربردها}}
{{جعبه شهر ایران
|نام‌رسمی=زاهدان
|روی‌نقشه=آری
|عرض‌جغرافیایی=۲۹٫۳۰
|طول‌جغرافیایی=۶۰٫۵۱
|تصویر=University of Sistan and Baluchestan.JPG
|اندازه‌تصویر=۲۵۰
|برچسب تصویر=دانشگاه سیستان و بلوچستان.
|استان=سیستان و بلوچستان
|شهرستان=زاهدان
|بخش=[[بخش مرکزی شهرستان زاهدان|مرکزی]]
|دهستان=
|نام‌محلی=
|نام‌های‌دیگر=
|نام‌های‌قدیمی=دزداب<ref name="Dehkhoda">{{یادکرد وب|عنوان=زاهدان|ناشر=لغت‌نامهٔ دهخدا|نشانی=http://www.loghatnaameh.com/dehkhodaworddetail-7fff901a676e4053a89d0f1d0954e9b0-fa.html|تاریخ بازدید=۳۰ ژوئن ۲۰۱۰}}</ref>
|سال‌شهرشدن=
|جمعیت =۵۶۰،۷۲۵ نفر سال ۱۳۹۰ <ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰ | ناشر =معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران) |تاریخ =۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲ |تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲}}</ref>
|رشدجمعیت=
|تراکم‌جمعیت=
|زبان=[[زبان بلوچی]] و زبان فارسی به گویش سیستانی<ref>[http://www.zahedan-tebyan.ir/main.asp?id=233 تبیان]</ref>
|ره‌آورد=
|مذهب= [[اهل تشیع]] و [[اهل تسنن]]
|مساحت=۵۵٫۷ کیلومتر مربع<ref name="City1">{{یادکرد وب|عنوان=موقعیت جغرافیایی زاهدان|ناشر=وب‌گاه شهرداری زاهدان|نشانی=http://portalzahedan.ir|تاریخ بازدید=۳۰ ژوئن ۲۰۱۰}}</ref>
|ارتفاع=۱۳۸۵ متر<ref name="SB">{{یادکرد وب|عنوان=زاهدان|ناشر=پورتال استان سیستان و بلوچستان|نشانی=http://www.sbportal.ir/sistan-cityinformation-zahedan-fa.html|تاریخ بازدید=۳۰ ژوئن ۲۰۱۰}}</ref>
|میانگین‌دما=بیشینه: ۴۲٫۵ درجهٔ{{سخ}}سانتی‌گراد<ref name="Tebyan">{{یادکرد وب|عنوان=معرفی شهرستان زاهدان|ناشر=وب‌گاه ادارهٔ کل تبلیغات اسلامی سیستان و بلوچستان|نشانی=http://www.zahedan-tebyan.ir/main.asp?id=233|تاریخ بازدید=۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۰}}</ref>{{سخ}}کمینه: ۱۲٫۶- درجهٔ{{سخ}}سانتی‌گراد<ref name="Tebyan"/>
|میانگین‌بارش‌سالانه=۷۲ میلی‌متر<ref name="Tebyan"/>
|شمارروزهای‌یخبندان=
|شهردار= سید مسلم سیدالحسینی
|پیش‌شماره=۰۵۴۱<ref name="SB">{{یادکرد وب|عنوان=پیش‌شمارهٔ کد تلفن شهر و شهرستان‌های استان سیستان و بلوچستان|ناشر=وب‌گاه ریسمون|نشانی=http://www.rismoon.com/citycode-15-fa.html?tab=118|تاریخ بازدید=۳۰ ژوئن ۲۰۱۰}}</ref>
|وب‌گاه=[http://portalzahedan.ir شهرداری زاهدان]
|جمله‌خوشامد= به شهر زاهدان خوش آمدید
|پانویس=
}}

'''زاهِدانْ''' یکی از [[فهرست کلان‌شهرهای ایران|کلان‌شهرهای ایران]] و مرکز [[استان سیستان و بلوچستان]] است. این شهر نام پیشین آن «دُزْدابْ» بوده که در زمان [[رضا شاه]] به «زاهدان» تغییر یافته‌است. زاهدان از سمت شمال به [[شهرستان زابل]] و، از سمت جنوب به شهرستان خاش، از سمت شرق به کشورهای [[افغانستان]] و [[پاکستان]] و از سمت غرب به [[شهرستان فهرج]] و کویر لوت محدود شده‌است. عموم ساکنان این شهر به زبان فارسی به گویش سیستانی و زبان بلوچی سخن میگویند و پیرو دین [[اسلام]] هستند.<ref name="Dehkhoda"/>

آب و هوای زاهدان در بیش‌تر روزهای سال گرم و معتدل است. تنها در شب‌های تابستان آب و هوای این شهر رو به سردی می‌گراید. [[آب آشامیدنی]] زاهدان لوله‌کشی بوده و از طریق چاه‌های نیمه‌عمیق پیرامون شهر و آب انتقالی از چاه نیمه های زهک تأمین می‌گردد. زاهدان به‌جهت مرزی‌بودن، از موقعیت تجاری و نظامی ویژه‌ای برخوردار است؛ به گونه‌ای که از یک‌سو راه‌آهن [[پاکستان]] که از مرز [[میرجاوه]] وارد [[ایران]] می‌شود و از سوی دیگر [[راه‌آهن سراسری ایران]] به این شهر منتهی می‌شود.<ref name="Dehkhoda"/>

زاهدان شهری نوبنیاد است که در ۵۱۷ کیلومتری شرق شهر[[کرمان]] و نیز در نزدیکی کشور [[پاکستان]] واقع شده‌است. این شهر از طریق راه زمینی از سمت شمال به [[مشهد]] و از سمت جنوب به [[چابهار]] مرتبط شده و هم‌چنین دارای [[راه‌آهن|ایستگاه راه‌آهن]] و [[فرودگاه|فرودگاه بین‌المللی]] است. زاهدان از لحاظ مختصات جغرافیایی در ۶۰ درجه و ۵۱ دقیقه و ۲۵ ثانیهٔ طول شرقی و ۲۹ درجه و ۳۰ دقیقه و ۴۵ ثانیهٔ عرض شمالی واقع شده‌است. اختلاف زمان زاهدان با [[تهران]] ۳۶+ دقیقه و با [[گرینویچ]] ۲۴۶+ دقیقه‌است.

== وجه نام‌گذاری ==
افراد کهنسال زاهدان در توجیه چگونگی اطلاق واژهٔ «دُزدابْ» به این شهر، بر این عقیده‌اند که در گذشته در برخی از نقاط این منطقه، [[چشمه|چشمه هایی]] از زیرزمین بیرون آمده و برروی زمین جاری شده و سپس در فاصله‌ای نه چندان دور بار دیگر به زیرزمین فرومی‌رفته‌اند. از همین‌روی این روستا را دزداب نامیده‌اند.<ref name="SB"/>

به عقیدهٔ برخی دیگر، پیش‌تر در محل شهر کنونی زاهدان چاه آبی بود که زمین‌های پیرامون آن را جنگل‌های انبوه [[تاغ]] و [[گز]] پوشانده بود. در همین دوران برخی از دزدان و راهزنان به کاروان‌هایی که از این مکان عبور می‌کردند، هجوم آورده و اموال آنان را به غارت می‌بردند. بعدها در این محل قناتی حفر شد و روستای کوچکی در اطراف آن تشکیل شد که به «دزداب» معروف شد.<ref name="City2"/>

واژهٔ «زاهدان» که در سال [[۱۳۰۸]] خورشیدی، در زمان [[رضاشاه]] به این شهر اطلاق شد، در لغت به معنی «شهر پرهیزگاران» است.<ref name="City1"/>

در آن سال پس از پایان دادن به ناامنی‌های ایجادشده توسط [[دوست‌محمدخان بارکزایی]] به‌دست تیمسار [[امان‌الله جهانبانی]]، رضاشاه از راه بیرجند و زابل به دزدآب سفر کرد. در این سفر [[امیر شوکت‌الملک علم]]، سردار [[قائنات]]، و [[سردار مجلل]] نیز همراه او بودند. به روایتی رضاشاه در راه از شوکت‌الملک علم درباره وجود ویرانه‌های شهری آباد و قدیمی در نزدیکی دزدآب به نام زاهدان خبردار می‌شود و پس از رسیدن به شهر تصمیم به زنده کردن این نام قدیمی می‌گیرد و آن را برای دزدآب برمی‌گزیند.<ref>زند مقدم، محمود، حکایت بلوچ، کتاب دوم، (تهران): تیراژه، ۱۳۷۱، ص۱۳۶.</ref>

== پیشینه ==

=== پیش از جنگ جهانی اول ===
زاهدان تا پیش از وقوع [[جنگ جهانی اول]]، روستای کوچک و دورافتاده‌ای به نام «دُزدابْ» بود که شمار اندکی از خانواده‌های بلوچ ساکن آن بودند. این افراد [[آب آشامیدنی]] موردنیاز خود را از طریق چند حلقه چاه موجود در پیرامون روستا تأمین می‌نمودند.<ref name="Dehkhoda"/>

=== پس از جنگ جهانی اول ===
به‌جهت نزدیکی دزداب به دو کشور [[افغانستان]] و [[پاکستان]] و موقعیت مناسب تجاری آن با کشور [[هند]]، دولت وقت ایران با فرستادن مأموران دولتی به این روستا و بررسی کم و کاستی‌های آن، زمینهٔ تأسیس مراکز مختلف دولتی را در دزداب فراهم آورد.<ref name="Dehkhoda"/> گروهی از افراد متخصص اهل [[بلژیک]] نیز برای تأسیس ادارهٔ [[گمرک]] وارد این روستا شدند.

=== تجمیع جمعیت ===
شمار اداره‌ها و مراکز دولتی دزداب و کارمندانی که در این مراکز مشغول به کار بودند، روز به روز بیش‌تر می‌شد؛ از همین‌روی برخی از بازرگانان و تاجران برای خرید و فروش و رفع نیازهای روزانهٔ مردم به این روستا آمده و ساکن آن شدند. اغلب بازرگانان اهل کشور [[هند]] بودند.<ref name="Dehkhoda"/>

بعدها کارمندان ساکن دزداب برای خود خانه‌هایی بنا کردند. بازرگانان هندی نیز برای خرید و فروش کالاهای مورد نیاز مردم، برای خود دکان‌هایی ساختند. گروهی از بازاریان اهل [[مشهد]] و [[یزد]] و شماری از کارگران اهل [[سیستان]] نیز به این روستا آمده و در آن سکونت گزیدند.<ref name="Dehkhoda"/>

در این دوره، بسیاری از بازرگانی منطقه در دست اهالی یزد بود و در این زمینه با [[سیک‌ها|سیک‌های]] هندی زاهدان رقابت داشتند.<ref>زند مقدم، محمود، حکایت بلوچ، کتاب دوم، (تهران): تیراژه، ۱۳۷۱، ص۱۵۵.</ref>

محدودهٔ شهری زاهدان در این دوران به فاصلهٔ میان خیابان تهران از یک سو و خیابان پشت شهرداری از سوی دیگر محدود شده‌بود. برق‌رسانی در شهر زاهدان در سال [[۱۳۲۸]] خورشیدی انجام شد. کارخانهٔ [[برق]] زاهدان در ابتدای خیابان سنایی قرار داشت و بانی آن یکی از اهالی یزد به نام «رزاق‌زاده» بود. وی هم‌چنین ایجاد کنندهٔ اولین باغ در زاهدان به نام [[کلاته رزاق‌زاده]] است که در جادهٔ زاهدان به [[خاش]] قرار دارد.<ref>زند مقدم، محمود، حکایت بلوچ، کتاب دوم، (تهران): تیراژه، ۱۳۷۱، ص۱۵۵.</ref>

شهر زاهدان به خاطر حضور انگلیسی‌ها از قدیمی‌ترین شهرهای ایران است که دارای آب لوله‌کشی شد. این لوله‌کشی البته در ایستگاه راه آهن شهر و برای خانه‌های کارکنان آن انجام شد. گسترش لوله‌کشی آب شهر توسط شهرداری در سال [[۱۳۳۵]] انجام گرفت.<ref>زند مقدم. ص۱۵۶.</ref>

در سال‌های ۱۳۲۷ و ۲۸ در زاهدان دو دبیرستان ساخته داشت به نام‌های پروین و [[۱۵ بهمن]]. پس از آن نیز دبیرستان‌های تازه‌ای به نام‌های علم، [[امیرمعزی]]، شاه، شهناز، ایراندخت و [[ارم]] در شهر احداث شد. تنها بیمارستان شهر در این سال‌ها، بیمارستانی بود در پشت خیابان شهرداری که یک پزشک داشت. اهالی محل به خاطر سیاه‌پوست بودن این پزشک، این بیمارستان را به عنوان «بیمارستان دکتر سیاه» می‌شناختند.<ref>زند مقدم. ص۱۵۶.</ref> پس از آن، سازمان [[بهداری]] در ابتدای خیابان [[دکتر شریعتی]]، بیمارستانی به نام بیمارستان علم(بوعلی فعلی) احداث نمود.<ref>همان.</ref>

== جغرافیا ==

=== موقعیت جغرافیایی ===
زاهدان به‌عنوان مرکز [[استان سیستان و بلوچستان]] در شمال این استان و در فاصلهٔ ۱۴۹۴ کیلومتری جنوب شرق [[تهران]] واقع شده و ۱۳۸۵ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. این شهر از موقعیت جغرافیایی بسیار مناسبی برخوردار گشته و [[پاکستان]]، [[خراسان]]، [[استان کرمان|کرمان]] و [[هند]] را به هم متصل می‌کند.<ref name="SB"/>

=== آب و هوا ===
[[پرونده:Iran-climate-map.svg|بندانگشتی|نقشهٔ آب و هوایی ایران.]]
آب و هوای زاهدان در بیش‌تر روزهای سال گرم و خشک بوده و معمولاً در این شهر برف نمی‌بارد. زاهدان در فصل تابستان روزهایی بسیار گرم و شب‌هایی با حرارت نسبی کم را تجربه می‌کند.<ref name="SB"/>

در طول سال، بادهایی با جهت جنوب غربی-شمال شرقی این شهر را تحت تأثیر خود قرار می‌دهند که در این میان، بادهای [[سیستان]] که ۱۲۰ روزه در زاهدان می‌وزند، از شدت گرمای هوای این شهر می‌کاهند.<ref name="SB"/>

=== آب‌ها ===
[[آب آشامیدنی]] موردنیاز زاهدان از طریق [[چاه|چاهها]]، [[چشمه|چشمهها]]، [[رود|رودها]] و [[قنات|قناتها]] تأمین می‌شده‌است.همچنین در حال حاضر آب قسمتی از شهر از طریق آبی که از شهرستان زابل، توسط لوله به زاهدان انتقال داده می شود تأمین می گردد. از جملهٔ رودهای شهر زاهدان می‌توان به رودهای اومار، کچه، لادیز، لار و [[میرجاوه]] اشاره کرد.<ref name="SB"/>

=== کوه‌ها ===
زاهدان به‌صورت گودالی بزرگ در میان کوه‌های مختلفی قرار گرفته‌است. از مهم‌ترین کوه‌های این شهر می‌توان کوه‌های اشتران (ارتفاع: ۳۰۱۲ متر)، انجیردان (ارتفاع: ۲۲۵۵ متر)، جیکو (ارتفاع: ۲۲۵۵ متر)، پیرخان (ارتفاع: ۲۲۲۱ متر) و ملک‌سیاه، لوچو و جککولی را نام برد[http://farhangzahedan.blogfa.com/post-19.aspx کوهنوردان].<ref name="SB"/>

=== کشاورزی ===
درآمد برخی از ساکنان زاهدان از طریق [[کشاورزی]] تأمین می‌گردد. از جملهٔ محصولات کشاورزی این شهر می‌توان [[جو]]، [[ذرت|ذرت دانه‌ای]]، [[ذرت|ذرت علوفه‌ای]]، [[سبزیجات]]، [[علوفه]]، [[گندم]]، [[گیاه|گیاهان]] و نیز محصولات [[باغ|باغی]] و صیفی را بیان کرد.که البته سبزی درجه 1 زاهدان از شهرستان خاش تامین میشود.<ref name="SB"/>

=== مردم ===

ساکنان زاهدان را بلوچها و سیستانی ها و اقوام مهاجر تشکیل می‌دهند مردم زاهدان به زبان‌های بلوچی و فارسی به گویش سیستانی صحبت می‌کنند.
هیچ منبع معتبری در مورد آمار این شهر از نظر مذهبی وجود ندارد.

== امام جمعه و رهبر مذهبی ==
حجت الاسلام و المسلمین [[عباسعلی سلیمانی]] امام جمعه [[ اهل تشیع ]] ، نماینده [[ ولی فقیه ]] در امور اهل تشیع و اهل سنت استان سیستان و بلوچستان و همچنین نماینده ولی فقی امور اهل سنت جنوب شرق کرمان و عضو مجلس خبرگان رهبری <ref>http://www.noghtevasarekhat.blogfa.com/post/179</ref>

مولوی [[عبدالحمید اسماعیل‌زهی]] امام جمعه و رهبر مذهبی [[اهل سنت]] [[سیستان و بلوچستان]] و رئیس بزرگ ترین مرکز تحصیلی دینی اهل تسنن در کشور .
[[پرونده:Abdolhamid.jpg|thumb|مولوی عبدالحمید اسماعیل زهی]]

=== آداب و رسوم ===

از جملهٔ مراسم مذهبی زاهدان که توسط اقوام برگزار می‌شود، می‌توان به جشن [[عید فطر]]، [[عید قربان]]، عزاداری در ماه [[محرم]]، عزاداری در ماه [[صفر]] و عزاداری در سالگرد شهادت [[امامت|امامان شیعه]] اشاره کرد که در روز [[ تاسوعا ]] و [[ عاشورا ]] هزاران نفر در این مراسم شرکت می‌کنند.<ref name="SB"/>
از سال ۱۳۷۰ ه.ش بدین سو مراسم ختم [[صحیح بخاری]] و دانش آموختگی طلاب اهل سنت حوزه دارالعلوم زاهدان به بزرگترین گردهمایی جامعه اهل سنت ایران تبدیل شده‌است. این مراسم که هزاران نفر شرکت کننده دارد در مصلای بزرگ اهل سنت زاهدان برگزار می‌شود که علمای [[سنی]] از داخل و خارج کشور در آن حضور دارند <ref>[http://irna.ir/NewsShow.aspx?NID=30458327 ایرنا]</ref>

=== جمعیت ===
جمعیت زاهدان برپایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ خورشیدی [[مرکز آمار ایران]] بالغ بر ۵۵۲٬۷۰۶ نفر بوده که از این‌جهت، یازدهمین شهر پرجمعیت [[ایران]] محسوب می‌شود.<ref name="Amar"/>

برپایهٔ همین آمار در سال ۱۳۸۵از مجموع جمعیت زاهدان، ۲۸۱٬۹۲۶ نفر مرد و ۲۷۰٬۷۸۰ نفر زن بوده‌اند. هم‌چنین شمار خانوارهای ساکن این شهر در این سال بالغ بر ۱۰۹٬۴۸۸ خانوار بوده‌است.<ref name="Amar"/>

== معماری ==

=== دژ زاهدان ===
پیش‌تر در منطقهٔ شمالی شهر کنونی زاهدان و بر فراز کوه‌های این منطقه، دژ کوچکی قرار داشته که مردمانی در پیرامون این دژ سکنی گزیده بودند. این افراد از طریق [[تجارت]] و [[کشاورزی]] به زندگی خود ادامه می‌دادند.<ref name="SB"/>

=== بنیان شهر ===
بنیان زاهدان توسط کارگران [[هند|هندی]] که در [[راه‌آهن]] کار می‌کردند، گذاشته شد و یکی از مهندسان اهل [[کویته|کویتهٔ]] [[پاکستان]] نقشهٔ اولیهٔ آن را طراحی نمود. از همین‌روی معماری این شهر شدیداً تحت تأثیر معماری هندی قرار گرفت.<ref name="SB"/>

=== معماری ایرانی ===
[[مجلس شورای ملی]] در سال ۱۳۰۲ خورشیدی دستور تأسیس و آبادانی زاهدان را داد. در سال ۱۳۰۹ خورشیدی به پیشنهاد تیمسار جهانبانی و به دستور [[رضا شاه]]، نام شهر از دزداب به زاهدان تغییر کرد. معماری زاهدان با توجه به آب و هوای گرم‌سیری آن و به پیروی از معماری شهرهای باستانی [[ایران]] توسط معماران ایرانی تهیه شده‌است.<ref name="SB"/> راه‌اندازی راه‌آهن [[کویته]]-زاهدان از نخستین نشانه‌های شهرنشینی در این شهر به‌شمار می‌رود.<ref name="City1"/>

=== نقش شهر ===
زاهدان به دلیل مرکزیت استان، دارای ساختار خدماتی بوده و شهری [[دانشگاه|دانشگاهی]]، [[فرهنگ|فرهنگی]] و [[مذهب|مذهبی]] محسوب می‌شود؛ چراکه حدود ۶۰٬۰۰۰ نفر [[دانشجو]] و [[طلبه]] در حوزه‌های علمیه اهل سنت بویژه [http://www.beayan.net/Forum/viewtopic.php?t=4098 حوزه دارالعلوم مکی]، [[حوزه علمیه|حوزهٔ علمیه امام صادق]]، [[دانشگاه آزاد اسلامی]]، [[دانشگاه پیام نور]]، [[دانشگاه سیستان و بلوچستان]] و [[علوم قرآنی|دانشکده علوم قرآنی]] این شهر مشغول به تحصیل بوده و به همین جهت از سرانهٔ دانشجویی بالایی برخوردار است.<ref name="SB"/><ref name="City1"/>

== سیاست ==

=== استانداری ===
استانداران [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان و بلوچستان]] پس از پیروزی [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران]]، غلامرضا دانش‌نارویی از اسفند ۱۳۵۷ تا مرداد ۱۳۵۸، [[حبیب جریری]] از مرداد ۱۳۵۸ تا دی ۱۳۵۸، حمید بهرامی از دی ۱۳۵۸ تا تیر ۱۳۵۹، منوچهر محمدی از شهریور ۱۳۵۹ تا بهمن ۱۳۶۰، محمدتقی عاقبت‌رفعت از بهمن ۱۳۶۰ تا تیر ۱۳۶۲، سید احمد نصری از تیر ۱۳۶۴ تا آبان ۱۳۶۴، محمود اشجع از دی ۱۳۶۴ تا مهر ۱۳۶۸، محمود حجتی از مهر ۱۳۶۸ تا شهریور ۱۳۷۳، وجیه‌اله آقاتقی از شهریور ۱۳۷۳ تا دی ۱۳۷۳، علی‌بخش جهانبخش از دی ۱۳۷۳ تا مهر ۱۳۷۶، سید محمود حسینی از مهر ۱۳۷۶ تا تیر ۱۳۸۱، حسین امینی از تیر ۱۳۸۱ تا شهریور ۱۳۸۴ و حبیب‌اله دهمرده از شهریور ۱۳۸۴ تا شهریور ۱۳۸۷ بوده‌است.<ref name="Ostan">{{یادکرد وب|عنوان=معرفی استانداران اسبق|ناشر=وب‌گاه استانداری سیستان و بلوچستان|نشانی=http://www.sb-ostan.ir/معرفیاستانداراناسبق/tabid/217/Default.aspx|تاریخ بازدید=۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۰}}</ref>

== دانشگاه ها ==
* [[ دانشگاه سیستان و بلوچستان]]
* دانشگاه علوم پزشکی
* دانشگاه آزاد اسلامی
* دانشگاه پیام نور
* موسسات غیرانتفاعی هاتف و پرتو

=== شهرداری ===
[[شهرداری]] زاهدان در سال ۱۳۲۵ خورشیدی باعنوان بلدیه تأسیس شد. شمار کارکنان این نهاد در ابتدای راه‌اندازی بالغ بر ۱۱ نفر بوده که وظیفهٔ پاکسازی شهر و آبرسانی به نقاط مختلف آن را برعهده داشته‌است.<ref name="City3">{{یادکرد وب|عنوان=سیر تکوینی شهرداری|ناشر=وب‌گاه شهرداری زاهدان|نشانی=http://www.zahedancity.ir/main.asp?id=157|تاریخ بازدید=۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۰}}</ref>

پس از پیروی [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران]]، شهرداری زاهدان صاحب درجهٔ ۸ شهرداری، ۱۸۶ پست کارمندی و ۳۶۰ پست کارگری شد. در سال ۱۳۷۴ خورشیدی، این شهر به ۳ منطقه و ۹ ناحیهٔ شهرداری تقسیم گردید. زاهدان تاکنون ۴۰ [[شهردار]] مختلف را به خود دیده‌است.<ref name="City3"/>

<big>دانشگاه سیستان و بلوچستان</big>

این دانشگاه که در زاهدان به دانشگاه ملی معروف است زیباترین دانشگاه ایران میباشد.

همچنین این دانشگاه از نظر وسعت دومین دانشگاه بزرگ ایران محسوب میشود.

دانشجویانی که دراین دانشگاه مشغول به تحصیل میباشند معمولا سیستانی.بلوچستانی.لر.کرد.ترک و بیرجندی هستند.

این دانشگاه ازنظر سطح علمی و امکانات یکی از دانشگاه های تراز اول ایران اسلامی به شمار می آید.

== صدا و سیما ==
{{اصلی|صدا و سیمای مرکز سیستان و بلوچستان}}
=== صدا ===
[[رادیو]] زاهدان در سال ۱۳۳۸ خورشیدی راه‌اندازی شد و از سال ۱۳۳۹ خورشیدی با فرستندهٔ کالینز شروع به فعالیت کرد. این فرستنده پرقدرت‌ترین فرستندهٔ شرق [[ایران]] بوده و برنامه‌های داخلی و خارجی مرکز را تحت پوشش خود قرار داده بود.<ref name="IRIB">{{یادکرد وب|عنوان=تاریخچه و معرفی مرکز|ناشر=وب‌گاه صدا و سیمای مرکز سیستان و بلوچستان|نشانی=http://zahedan.irib.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2596&Itemid=478|تاریخ بازدید=۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۰}}</ref>

شبکهٔ استانی صدای مرکز [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان و بلوچستان]] در سال ۱۳۸۰ خورشیدی راه‌اندازی شد. این امر سبب افزایش میزان تولید و پخش برنامه‌های رادیویی در این مرکز گردید. امروزه صدای مرکز سیستان و بلوچستان با دارابودن ۶ مرکز رادیویی و ۴ استودیوی پخش، یکی از مهم‌ترین مراکز صدا در ایران به‌شمار می‌رود.<ref name="IRIB"/>

=== سیما ===
پیش از راه‌اندازی شبکه استانی هامون، [[تلویزیون]] زاهدان هر هفته ۵ ساعت برنامهٔ تلویزیونی با عنوان شبکه '''تفتان''' پخش می‌کرد. پس از افتتاح این مرکز در سال ۱۳۸۲ خورشیدی، میزان برنامه‌های تولیدی آن به ۷ الی ۸ ساعت در روز افزایش یافت.<ref name="IRIB"/>

از مهم‌ترین [[فیلم سینمایی|فیلم‌های سینمایی]] تولید این مرکز در سال‌های اخیر می‌توان به «تب پنهان»، «چاه فرشته» و «دور از هیاهو»، از مهم‌ترین [[سریال|سریالها]] می‌توان به «بازگشت به خانهٔ پدری»، «خاطرات خاموش»، «در مسیر کوچ» و «رودخانهٔ سرباز»، «ستاره‌های شرق»، «گل‌فشان‌ها» و «مستند کوه خواجه» و از مهم‌ترین برنامه‌های [[کودک]] می‌توان به «عروسک مهربانی و صحرا» و «قصه‌های شهر سوخته» اشاره کرد.<ref name="IRIB"/>

== اماکن دیدنی ==

{{سراسرنما|hotel-esteghlal.jpg|800px|تصویر سراسرنما از [[ هتل استقلال]]|جا=تصویر سراسرنمای اهتل استقلال[[زاهدان]]}}

{{سراسرنما|IMAG0xxcv xcvxcvx103.jpg|800px|نمایی از [[ مسجد مکی ]]|جا=تصویر سراسرنمای مسجد مکی[[زاهدان]]}}

== مراکز فرهنگی و تفریحی ==

* کوهستان پارک
* مجتمع تفریحی براسان
* مجتمع تفریحی گراناز
* مجتمع تفرح ايران بلوچ
* بوستان فرهنگيان
* کتابخانهٔ عمومی [[امیر توکل کامبوزیا|استاد کامبوزیا]]
* پارک لاله
* باغ خانواده
* پارک ملت
* موزهٔ شهدا
* موزهٔ منطقه‌ای جنوب شرق ایران
* موزه پست
* باغ خاتم
* کوهستان پارک شهدا
* مجتمع تفریحی امام زمان
* باغ امام علی
* پارک شادی

== بیمارستان‌ها ==
* بیمارستان بوعلی
* بیمارستان حضرت علی اصغر
* بیمارستان پیامبراعظم
* بیمارستان امام علی
* بیمارستان تامین اجتماعی
* بیمارستان خاتم الانبیا
* بیمارستان نبی اکرم
*بیمارستان پیامبراعظم

=== خوراکی‌ها ===
فهرست خوراکی‌های زاهدان:<ref name="SB"/>
* [[آبگوشت]].
* [[تجگی]].
* شیرمال.
* شیلانج.
* قلیفی.
* [[کباب|کباب تنورچه]].
* [[کشک|کشک زرد]].
* [[کشک|کشک سفید]].
* کلوچه.
* کهلی.
* خرما.

=== صنایع دستی ===
فهرست [[صنایع دستی]] زاهدان:<ref name="Tebyan"/>
* [[آینه|آینه‌دوزی]].
* [[سکه|سکه‌دوزی]].
* [[سوزن‌دوزی|سوزن‌دوزی بلوچی]].
* [[قالی‌بافی]].
* [[حصیربافی]].
*[[سفالگری]].

== جستارهای وابسته ==
* [[نیروگاه گازی زاهدان]]

== پیوند به بیرون ==
* [پرتال زاهدان]www.zahedanpage.ir
* [[بمب‌گذاری در زاهدان (۱۳۸۹)]]
* [http://www.sunnionline.us/farsi/%20 پایگاه رسمی اطلاع رسانی اهل سنت واقع در زاهدان؛ سنی آن لاین]
* [http://zahedan-samacollege.ir/ دانشکده فنی سما زاهدان ]
* [http://portalzahedan.ir پرتال شهرداری زاهدان]
* [http://zahedanpress.org وب‌گاه زاهدان‌پرس]
* [http://zahedannews.com وب‌گاه زاهدان‌نیوز]
* [http://www.sbportal.ir پورتال استان سیستان و بلوچستان]
* [http://www.usb.ac.ir دانشگاه سیستان و بلوچستان]
* [http://www.pnusb.ir دانشگاه پیام نور سیستان و بلوچستان]
* [http://www.zdmu.ac.ir دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی زاهدان]
* [http://iauzah.ac.ir دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان]
* [http://zahedan.irib.ir وب‌گاه صدا و سیمای مرکز سیستان و بلوچستان]
* [http://www.zahedanfire.ir سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی زاهدان]
* [http://sobhezahedan.com وب‌گاه هفته‌نامهٔ صبح زاهدان]
* [http://zahedan24.com اولین سایت ارتباطی اطلاع رسانی فروشگاه اینترنتی و تبلیغاتی در زاهدان]
* [http://portalzahedan.ir/HomePage.aspx?TabID=1&Site=DouranPortal&Lang=fa-IR اطلاعات کامل شهری اقتصادی اجتماعی و اقامتی شهر زاهدان در پرتال جامع شهرداری زاهدان]

== منابع ==
{{پانویس}}

{{جعبه‌های گشتن
|title=جعبه‌های گشتن زاهدان
|list1=}}
{{استان سیستان و بلوچستان}}
{{مراکز استان‌های ایران}}
{{کلان‌شهرهای ایران}}
{{پرجمعیت‌ترین شهرهای ایران}}
{{ویکی‌سفر}}
{{ویکی‌انبار-رده|Zahedan}}

[[رده:زاهدان]]
[[رده:شهرستان زاهدان]]
[[رده:شهرهای استان سیستان و بلوچستان]]
[[رده:شهرهای ایران]]
[[رده:مراکز استان‌های ایران]]

زاهدان - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Golestani: «زاهدان» را محافظت کرد ([ویرایش=فقط مدیران] (بی‌پایان) [انتقال=فقط مدیران] (بی‌پایان))

Golestani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{دیگر کاربردها}} {{جعبه شهر ایران |نام‌رسمی=زاهدان |روی‌نقشه=آری |عرض‌جغرافی...» ایجاد کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۴۱
(بدون تفاوت)